⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.
Kapelusz
Owocnik bezkapeluszowy, galaretowaty, siedzący, przyrośnięty szeroko do podłoża. Wyrasta z pęknięć kory w postaci poduszeczkowatych, mózgowato pozwijanych i pofałdowanych płatów. Płaty te łączą się często w nieregularne, rozlane skupienia. Powierzchnia jest błyszcząca, gładka lub tylko pofałdowana, bez wyraźnych brodawek (odróżnia od kisielnicy brodawkowatej). Barwa jest czarna lub czarnobrunatna, w stanie wilgotnym czasem z oliwkowo-brunatnym odcieniem. Owocnik jest miękki i elastyczny, a w czasie suszy wysycha do twardej, czarnej, rogowatej skorupki, która po zwilżeniu wraca do poprzedniego kształtu.
Hymenofor
Hymenium (warstwa zarodnikotwórcza) pokrywa gładką, górną powierzchnię owocnika. Nie ma blaszek, rurek ani kolców. Hymenofor jest barwy czarnej, tak jak reszta owocnika.
Miąższ
Galaretowaty, elastyczny, ciemny. Po wyschnięciu twardy i rogowaty. Nie zmienia barwy po przekrojeniu.
Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Podstawki są charakterystyczne dla rodzaju Exidia: podłużnie (krzyżowo) przegrodzone. Zarodniki są kiełbasowate (allantoidalne), cienkościenne, bezbarwne.
Ekologia i występowanie w Polsce
Saprotrof rozwijający się na martwym drewnie i gałęziach drzew liściastych, najczęściej na leżących lub zawieszonych jeszcze na drzewie gałęziach, rzadziej na pniach. Owocniki są najbardziej wyraźne i galaretowate w chłodnej i wilgotnej pogodzie. Wysychające starsze owocniki można zobaczyć przez cały rok. W Europie Środkowej gatunek jest uznawany za szeroko rozpowszechniony.
Uwagi
Nazwa łacińska Exidia nigricans (With.) P. Roberts jest obecnie stosowana zamiast dawnej Exidia plana (Wiggers) Donk. Epitet nigricans oznacza „czerniejący, czarniawy”. Rodzaj Exidia pochodzi od greckiego słowa oznaczającego wydzielanie, wysączanie, co nawiązuje do galaretowatej konsystencji. W starszej literaturze gatunek był często utożsamiany z kisielnicą brodawkowatą (Exidia glandulosa). Do dziś oznaczanie obu gatunków opiera się głównie na cechach makroskopowych i może sprawiać trudność.
🔍Jak rozpoznać
Barwa kapeluszaCzarnyBrązowy
Postać owocnika
Galaretowaty
Hymenofor
Gładki
Wysyp zarodników
Biały
Pierścień
Nie
Pochwa (bulwa)
Nie
Mleczko po przekrojeniu
Nie
Zmiana barwy miąższu
Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu ani po uszkodzeniu.
Zapach i smak
Zapach i smak niecharakterystyczne, bez znaczenia diagnostycznego.
Podłoże
Martwe drewno
Sposób odżywiania
Saprotrof (rozkłada martwą materię)
🌲Gdzie i kiedy rośnie
Sezon:sty–gru
S
L
M
K
M
C
L
S
W
P
L
G
● Teraz jest sezon · obwódka = bieżący miesiąc
Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrodyMartwe drewno/pniaki
Lasy liściaste i mieszane z domieszką drzew liściastych, a także zadrzewienia, parki, sady i skraje lasu. Gatunek rośnie na martwych gałęziach i pniach drzew liściastych, zwykle bukach, grabach, dębach i jesionach. Preferuje miejsca wilgotne, o stabilnej wilgotności powietrza, a owocniki są najlepiej rozwinięte w chłodnej, wilgotnej pogodzie.
Kisielnica brodawkowata (Exidia glandulosa) — owocnik czarny, galaretowaty, tworzy jednak drobne brodawki na powierzchni i jest zwykle bardziej wypukły. Niektórzy autorzy łączą oba gatunki, więc granica bywa dyskusyjna.
Kisielnica ścięta (Exidia truncata) — owocniki są stożkowate lub guzkowate, ścięte, twardsze, z drobnymi brodawkami. Zwykle są bardziej kruche i ciemnoszare lub czarnobrunatne.
Kisielnica sosnowa (Exidia pithya) — występuje głównie na drewnie drzew iglastych, np. świerku. Wyrasta ze szczelin kory iglaków, podczas gdy kisielnica kędzierzawa występuje na drzewach liściastych.
Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae) — owocnik uszkowaty lub miseczkowaty, brunatny, z drobnymi włoskami od zewnątrz, a nie czarny i mózgowaty.
Gruzełek czarniawy (Bulgaria inquinans) — owocnik gumowaty, miseczkowaty, z wyraźnie gładką, czarną tarczką i brunatną, łuskowatą zewnętrzną stroną, rośnie głównie na korze dębów. Należy do workowców, a nie podstawczaków.
Systematyka
Fungi (grzyby)
›Basidiomycota (podstawczaki)
›Agaricomycetes (pieczarniaki)
›Auriculariales (uszakowce)
›Auriculariaceae (uszakowate)
›Exidia
Źródło zdjęcia: Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)