martin_livezey via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Ciżmówka płaska

Crepidotus applanatus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Crepidotaceae › Crepidotus

Ciżmówka płaska tworzy owocniki wachlarzowate, półkoliste lub nerkowate, osadzone bokiem na drewnie. Zwykle nie ma trzonu, a jeśli występuje, jest tylko zaznaczony jako szczątkowe zwężenie przy miejscu przyczepu. Kapelusz ma zwykle 1–6 cm średnicy. Młody bywa wypukły, później spłaszczony, z podwiniętym brzegiem. Powierzchnia jest sucha, matowa, w młodości delikatnie omszona lub kosmkowata przy nasadzie, często biaława, kremowa, szarobrązowa lub ochrowobrązowa. W stanie wilgotnym bywa lekko prześwitująco prążkowana. Barwa zależy od wilgotności, a kapelusz po wyschnięciu jaśnieje. Hymenofor jest blaszkowaty. Blaszki są dość gęste, początkowo białawe lub kremowe, z wiekiem stają się brązowe wskutek dojrzewania zarodników. Biegną promieniście od miejsca przyczepu kapelusza do podłoża. Wysyp zarodników jest brązowy. Miąższ jest cienki, białawy lub jasnobrązowy, miękki, bez wyraźnego zapachu. Pod mikroskopem ważne są cechy zarodników i cheilocystyd. Zarodniki są prawie kuliste lub szeroko elipsoidalne, drobno kolczaste lub brodawkowate, brązowawe. Cechy te pomagają odróżnić gatunek od podobnych ciżmówek. Gatunek rośnie często gromadnie, w dachówkowato ułożonych grupach, na martwym drewnie liściastych, zwłaszcza buka. Od podobnych ciżmówek odróżnia go przede wszystkim większy rozmiar, brak wyraźnego trzonu, bardzo cienki kapelusz i kosmkowata nasada. Nazwa rodzajowa Crepidotus pochodzi z greckiego krepis, czyli „sandał, but”, nawiązując do kształtu owocników. Epitet applanatus oznacza „spłaszczony”. Identyfikacja gatunków z rodzaju bywa trudna i często wymaga mikroskopu.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowyBrązowy

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Blaszki
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 1–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy lub niewyraźny, miąższ o łagodnym smaku, bez znaczenia diagnostycznego.
Podłoże: Martwe drewno
Sposób odżywiania: Saprotrof (rozkłada martwą materię)

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyMartwe drewno/pniakiParki/ogrodyTeren podmokły

⚠ Uwaga na pomyłki

Boczniak ostrygowaty Crepidotus cesatii Ciżmówka miękka Ciżmówka zmienna

Można go pomylić z innymi ciżmówkami, zwłaszcza z Crepidotus mollis, który ma bardziej galaretowaty, elastyczny kapelusz i bardziej brązowawe barwy, oraz z Crepidotus variabilis, mniejszą, o delikatniejszych owocnikach i innej budowie zarodników. Przy dokładnym oznaczaniu trzeba zbadać zarodniki i skórkę kapelusza. Z boczniakami można go pomylić powierzchownie, lecz boczniaki mają biały do kremowego wysyp i bardziej mięsiste owocniki.

Źródło zdjęcia: martin_livezey via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin