
stottparsons via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
Crepidotus variabilis
⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.
Ciżmówka zmienna tworzy małe, półkoliste, nerkowate lub wachlarzowate owocniki, osadzone bokiem na drewnie, zwykle bez trzonu albo z jego szczątkowym, bocznym, białawym przyczepem. Kapelusz ma zwykle 0,5–3,5 cm szerokości, jest cienki, miękki i delikatnie mięsisty. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno omszona lub pokryta delikatnymi włoskami, biaława, kremowa lub bladożółtawa, czasem z lekkim ochrowym odcieniem. Brzeg jest początkowo podwinięty, później prosty i bywa lekko pofałdowany. Hymenofor stanowią blaszki dość rzadkie, wąsko przyrośnięte lub zbiegające ku punktowi przyczepu, rozchodzące się promieniście od niego. Początkowo są białawe lub kremowe, z wiekiem stają się żółtawobrązowe, cynamonowe lub ochrowobrązowe, co wynika z dojrzewania zarodników. Odbitka zarodników jest brązowa lub ochrowobrązowa. Trzonu zwykle brak, owocnik przyrasta do podłoża bocznie lub grzbietową stroną kapelusza. Miąższ jest cienki, białawy, elastyczny, bez wyraźnego zapachu. Gatunek rozpoznaje się po małych, jasnych owocnikach, drobno omszonym kapeluszu, brunatniejących blaszkach i brązowych zarodnikach. Pod mikroskopem ważne są drobno brodawkowane, żółtawe zarodniki oraz brak cystyd o charakterystycznym kształcie. Nazwa rodzajowa Crepidotus pochodzi od greckiego krepis – sandał, ze względu na kształt owocników przypominających pantofelek, a epitet variabilis oznacza zmienny, co odnosi się do zmienności postaci. Pojawia się często gromadnie, rozkładając drobne gałęzie i opadłe drewno.
Boczniak ostrygowatyCrepidotus cesatiiCiżmówka miękkaCrepidotus epibryusCiżmówka drobnołuskowa
Można ją pomylić z innymi drobnymi ciżmówkami, zwłaszcza z ciżmówką jasną (Crepidotus cesatii), ciżmówką miękką (Crepidotus mollis) i ciżmówką Kubickiej (Crepidotus calolepis). C. mollis ma galaretowatą warstwę w kapeluszu, który jest bardziej gładki i brązowawy, a miąższ jest sprężysty. C. cesatii ma owocniki z wyraźnym włochatym kapeluszem i bardziej brązowawymi blaszkami. Rozróżnienie gatunków często wymaga badania mikroskopowego, np. zarodników. Można ją też pomylić z małymi owocnikami boczniaków (Pleurotus) lub Panellus, które mają jaśniejsze zarodniki.
Źródło zdjęcia: stottparsons via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
Autor opisu: Miłosz Admin
Rośnie na martwych gałęziach, gałązkach i drobnych kawałkach drewna liściastych drzew, rzadziej iglastych, w lasach liściastych i mieszanych, na skrajach lasów, w zadrzewieniach, parkach i ogrodach. Preferuje miejsca wilgotne i zacienione, często na leżących, cienkich konarach. Owocniki pojawiają się głównie od lata do późnej jesieni, w Polsce zwykle od lipca do listopada, zwłaszcza po deszczach. Występuje na niżu i w niższych partiach gór.