kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Ciżmówka drobnołuskowa

Crepidotus calolepis

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Crepidotaceae › Crepidotus

Ciżmówka drobnołuskowa tworzy małe, boczne owocniki bez wyraźnego trzonu. Są przyrośnięte do drewna bokiem lub tyłem kapelusza i mają kształt nerkowaty, wachlarzowaty lub półkolisty. Kapelusz mierzy zwykle 1–5 cm. U młodych okazów jest wypukły, później spłaszczony, z podwiniętym, często delikatnie prążkowanym brzegiem. Powierzchnia jest sucha, kremowa, ochrowa lub żółtobrązowa, pokryta drobnymi, włókienkowatymi, brązowawymi łuseczkami. Łuseczki są zwykle gęstsze przy miejscu przyczepu do podłoża, a ku brzegowi robią się rzadsze i jaśniejsze. Stąd nazwa „drobnołuskowa”. Hymenofor tworzą dość gęste, cienkie blaszki, które promieniście rozchodzą się od punktu przyczepu. Młode blaszki są białawe lub kremowe, z wiekiem ciemnieją do cynamonowobrązowych, bo dojrzewają zarodniki. Zarodniki są brązowe, kuliste lub szerokoelipsoidalne i mają drobno kolczastą lub brodawkowatą ornamentację. Trzon praktycznie nie występuje, co najwyżej widoczna jest krótka, filcowata nasada z białawymi strzępkami grzybni. Miąższ jest cienki, białawy i bez wyraźnego zapachu. Przy oznaczaniu zwraca uwagę połączenie trzech cech: wyraźnych brązowawych łuseczek na kapeluszu, ochrowego koloru oraz blaszek dojrzewających do brązowych bez pomarańczowego odcienia. Rodzaj Crepidotus nazwano od greckiego „krepis” (sandał, obuwie) i „ous/otos” (ucho), co nawiązuje do kształtu owocników. Epitet „calolepis” pochodzi od greckich słów „kalos” (piękny) i „lepis” (łuska), czyli „piękna łuska”. Gatunek rozkłada martwe drewno i uczestniczy w rozkładzie gałęzi oraz pni liściastych.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaKremowyŻółtyBrązowy

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Blaszki
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 1–5 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ cienki, białawy, po uszkodzeniu lub przekrojeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, nieokreślony, lekko grzybowo-drzewny; smak łagodny i bez znaczenia diagnostycznego, więc nie ma potrzeby go sprawdzać.
Podłoże: Martwe drewno
Sposób odżywiania

Siedlisko

Las liściastyTeren podmokłyParki/ogrodyMartwe drewno/pniaki

Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych, najczęściej wierzb, topól, olsz i osik. Preferuje miejsca wilgotne i zacienione: łęgi, olsy, brzegi wód, zarośla nadrzeczne, a także parki i zadrzewienia. Owocniki pojawiają się na leżących gałęziach i pniach, rzadziej na pniakach, głównie od późnego lata do jesieni, zwłaszcza po deszczach. Występuje na niżu i w niższych położeniach górskich, ale jest rzadko notowany.

⚠ Uwaga na pomyłki

Crepidotus cesatii Ciżmówka miękka Ciżmówka zmienna Crepidotus crocophyllus Crepidotus luteolus

Można go pomylić z innymi ciżmówkami. Crepidotus crocophyllus ma pomarańczowożółte blaszki i bardziej wyraźnie łuskowaty, ciemniejszy kapelusz. Crepidotus mollis ma gładki, często galaretowaty i higrofaniczny kapelusz bez wyraźnych łusek. Crepidotus variabilis jest drobniejszy, białawy i delikatnie owłosiony, a Crepidotus cesatii jest niewielki, jasny i kosmkowaty. Crepidotus luteolus ma jaśniejsze, żółtawe owocniki. Bezpieczne rozpoznanie wymaga często mikroskopowego sprawdzenia zarodników i budowy skórki. Wszystkie te grzyby są małe, cienkie i niejadalne, a trujące sobowtóry w ścisłym sensie nie są znane.

Źródło zdjęcia: kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin