Nicolas Schwab via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
wodnicha żółtogarbkowa
Hygrophorus discoxanthus
⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.
- Sezon
- wrz–lis
- Taksonomia
- Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Hygrophoraceae › Hygrophorus
Wodnicha żółtogarbkowa to średniej wielkości wodnicha o barwie białej, z wiekiem zmieniającej się na żółtawą i rdzawą. Kapelusz ma 3–8 cm średnicy. Młody jest półkulisty lub wypukły, później rozpościera się, zwykle z niskim, tępym garbem. Brzeg jest długo podwinięty. Powierzchnia jest gładka, w wilgotną pogodę lekko lepka lub śliska, a po wyschnięciu matowa do jedwabiście błyszczącej. Kapelusz jest biały lub kremowobiały. Środek, czyli „garb”, od którego pochodzi nazwa gatunkowa (discoxanthus, czyli „żółty dysk”), przebarwia się na żółtawy, ochrowy, a u starszych okazów rdzawy. Pozostałe części kapelusza także mogą pokrywać się rdzawymi plamami. Blaszki są zbiegające na trzon, dość rzadkie, grube, woskowate i wyraźnie łamliwe. Początkowo są białe, potem kremowe. U starszych owocników, a także po uszkodzeniu, żółkną i pokrywają się rdzawobrązowymi lub czerwonawymi plamkami. Trzon ma 3–7 cm wysokości, jest walcowaty lub zwężony ku podstawie, pełny, biały, suchy lub słabo lepki. Przy szczycie bywa delikatnie oprószony. Nie ma pierścienia ani osłony. Miąższ jest biały, jędrny, o łagodnym zapachu. Wysyp zarodników jest biały. Gatunek należy do sekcji Hygrophorus (dawniej Colorati/Hygrophori albi), czyli białych wodnich związanych z drzewami liściastymi. Cechą wyróżniającą jest przebarwianie się blaszek i kapelusza na żółto, a potem rdzawo, przy braku silnego zapachu i bez wyraźnej grubej warstwy śluzu na trzonie. Od wodnichy białej (H. eburneus) odróżnia go brak obfitego śluzu na kapeluszu i trzonie. Od wodnichy bukowej (H. penarius) odróżnia go mniejszy, smuklejszy owocnik, rdzawiejące plamy i zwykle cieńszy miąższ. Jest rzadki i występuje lokalnie, głównie na żyznych glebach. Epitet gatunkowy wskazuje na charakterystyczne żółknięcie centralnej części kapelusza.
Cechy rozpoznawcze
Barwa kapeluszaBiałyKremowyŻółty
- Postać owocnika
- Kapelusz z trzonem
- Hymenofor
- Blaszki
- Przyrośnięcie blaszek
- Zbiegające
- Wysyp zarodników
- Biały
- Średnica kapelusza
- 3–8 cm
- Wysokość trzonu
- 3–7 cm
- Pierścień
- Nie
- Pochwa (bulwa)
- Nie
- Mleczko po przekrojeniu
- Nie
- Zmiana barwy miąższu
- Miąższ jest biały i po przekrojeniu zasadniczo nie zmienia barwy, natomiast blaszki i środek kapelusza z wiekiem lub po uszkodzeniu powoli żółkną, a następnie rdzawieją lub brązowieją plamami.
- Zapach i smak
Siedlisko
Las liściastyLas mieszanyGleba wapienna
Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, głównie pod bukiem, rzadziej pod grabem, na żyznych, najczęściej wapiennych lub zasobnych w wapń glebach. Preferuje gleby umiarkowanie wilgotne, w ściółce i próchnicy, chętnie w buczynach wyżynnych i podgórskich. Tworzy mikoryzę z drzewami liściastymi. Owocniki pojawiają się od września do listopada, zwykle po chłodnych, wilgotnych okresach jesiennych, pojedynczo lub w małych grupach. Jest gatunkiem rzadkim i lokalnym.
⚠ Uwaga na pomyłki
Wodnicha białaWodnicha złocistaHygrophorus cossusHygrophorus arbustivusClitocybe rivulosaHygrophorus penarius
Najłatwiej pomylić go z innymi białymi wodnichami. Wodnicha biała (Hygrophorus eburneus) jest obficie oblepiona śluzem na całym trzonie i kapeluszu i zwykle nie ma rdzawożółtego środka. Wodnicha bukowa (Hygrophorus penarius) jest masywniejsza, ma twardy, zwarty miąższ i zwykle wyraźnie nie przebarwia się na żółto i rdzawo. Wodnicha woskowata (Hygrophorus cossus) ma charakterystyczny, silny zapach, a wodnicha złotokropkowa (Hygrophorus chrysodon) ma złotożółte kropki lub łuseczki na brzegu kapelusza i przy szczycie trzonu. Wodnicha pomarańczowobiała (Hygrophorus leucophaeoides) i inne podobne drobne gatunki wymagają mikroskopowego rozróżnienia. Ponieważ białe, woskowate grzyby bywają trudne do bezpiecznego oznaczenia, a w podobnej szacie występują też niektóre trujące gatunki z rodzaju Clit
Źródło zdjęcia: Nicolas Schwab via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.