Will Brantingham via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Żagiew guzowata

Polyporus tuberaster

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Polyporaceae (żagwiowate) › Polyporus

Żagiew guzowata tworzy owocniki z wyraźnym trzonem i kapeluszem, a nie wachlarzowate półkoliste konsole, jak wiele innych żagwiowatych. Kapelusz jest płaski, często lejkowato wklęśnięty pośrodku, okrągławy lub nieregularnie nerkowaty, zwykle o średnicy 5–20 cm. Brzeg ma cienki, często pofalowany lub podwinięty. Powierzchnia jest kremowa, ochrowa lub żółtobrązowa i pokryta ciemnobrązowymi, przylegającymi łuskami ułożonymi koncentrycznie lub promieniście. Łuski są drobne, włókniste i bardziej zagęszczone ku środkowi, co daje charakterystyczny, „łuskowaty” wygląd. Hymenofor jest rurkowaty, biały lub kremowy, z wiekiem lekko ciemniejący do ochrowego. Rurki są krótkie i zbiegają po trzonie. Pory są kanciaste, dość duże (ok. 1–2 na mm), nierówne i na krawędziach często postrzępione. Trzon jest krótki i masywny, osadzony centralnie lub bocznie, kremowy do brązowawego, w dolnej części często ciemniejszy. Wyrasta z podziemnej, guzowatej bryły – pseudosklerocjum, czyli zbitego splotu grzybni z ziemią, kamykami i resztkami drewna. Stąd pochodzi nazwa gatunkowa „tuberaster” (guzowaty, bulwiasty). Miąższ jest biały, cienki, twardy i skórzasty, a u starszych okazów prawie korkowaty. Główną cechą diagnostyczną jest połączenie łuskowatego kapelusza, dużych kanciastych porów zbiegających po trzonie oraz obecności bryły sklerocjalnej u podstawy trzonu. Wykopanie owocnika pozwala ją zobaczyć. Podobna żagiew zmienna (Polyporus varius) ma drobniejsze pory i gładki kapelusz, a żagiew łuskowata (Polyporus squamosus) nie wyrasta z pseudosklerocjum. We Włoszech znany jest jako „fungo pietra”, ponieważ z pseudosklerocjum po polewaniu wodą i trzymaniu w cieple można uzyskać owocniki.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaKremowyŻółtyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 5–20 cm
Wysokość trzonu: 2–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do kremowego i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, przyjemny, grzybowy, czasem lekko mączny; miąższ jest twardy i skórzasty, a smak łagodny i mało wyrazisty.
Podłoże

Siedlisko

Las liściastySkraj lasu / polanaParki/ogrodyMartwe drewno/pniaki

Rośnie na ziemi, ale w rzeczywistości na zakopanym lub częściowo zagrzebanym drewnie drzew liściastych, często na korzeniach i gałęziach w glebie. Występuje w lasach liściastych i mieszanych, na skrajach lasów, w parkach, ogrodach, sadach i zadrzewieniach, na glebach żyznych, umiarkowanie wilgotnych. Owocniki pojawiają się od późnej wiosny do jesieni, najczęściej po ciepłych deszczach. Jest to gatunek rzadki i raczej niezbyt często spotykany, głównie na niżu i w niższych położeniach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Polyporus varius Polyporus brumalis Polyporus ciliatus Polyporus squamosus

Można go pomylić z żagwią łuskowatą (Polyporus squamosus), która jest znacznie większa, ma wachlarzowaty kapelusz z grubymi, brązowymi łuskami, rośnie bezpośrednio na pniach i nie tworzy pseudosklerocjum. Żagiew zmienna (Polyporus varius) ma gładki lub jedwabisty kapelusz, bardzo drobne pory i czarniawy trzon. Żagiew korzeniowa i żagiew gajowa (Polyporus brumalis) mają drobniejsze pory, mniejsze owocniki i brak wyraźnych łusek. Żagiew sieciowata (Polyporus ciliatus) jest mniejsza i ma drobne pory. Żadna z tych żagwi nie jest groźna, ale wszystkie są niejadalne ze względu na twardość.

Źródło zdjęcia: Will Brantingham via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin