Alex Heyman via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Muchomor porfirowy

Amanita porphyria

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Amanitaceae (muchomorowate) › Amanita (muchomor)

Amanita porphyria to mały muchomor o kapeluszu średnicy 3–8 cm, w kształcie półkulistym do wypukłego, szarobrązowy do grafitowobrązowy, zwykle niezbyt wyraźnie prążkowany na brzegach. Powierzchnia kapelusza gładka, bez charakterystycznych białych brodawek typowych dla wielu innych muchomorów rodzaju Amanita. Pozostałości osłonki powojnej są prawie niewidoczne, małe i przylutowane do kapelusza. Hymenofor składa się z wolnych blaszek, białych, wąskich, licznych. Trzon jest wysoki i cienki, biały z charakterystycznym, delikatnym pierścieniem (zawiską) bliżej podstawy kapelusza. U podstawy możliwy jest słaby, przylegający do strzępki obwódka (pozostałość osłonki poczwowej). Miąższ całego owocnika jest biały, pod skórką kapelusza możliwie jaśniejszy. Amanita porphyria jest odróżniana od podobnych gatunków (szczególnie od A. gemmata i A. junquillea) przede wszystkim szarym zabarwieniem kapelusza, brakiem wyraźnych brodawek na powierzchni, a także niewielkim rozmiarem. Etymologia nazwy łacińskiej (porphyria) odnosi się do purpurowego zabarwienia — choć współczesne interpretacje wskazują raczej na szarość koloru. Gatunek jest trujący, zawiera głównie iboteinę i muscimoł, substancje działające na układ nerwowy.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–8 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ biały, pod skórką kapelusza możliwie zabarwiony na szaro, nie zmienia się istotnie po uszkodzeniu.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieprzyjemny, charakterystyczny dla muchomorów. Smak nie jest badany ze względu na toksyczność.
Podłoże

Siedlisko

Las iglastyLas mieszany

Muchomor purpurowy występuje w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie pod świerkami (Picea abies) i sosnami zwyczajnymi (Pinus sylvestris). Preferuje tereny o umiarkowanej wilgotności, z bogatą ściółką i torfiaście zabarwioną glebą. Owocniki pojawiają się od lipca do października, szczególnie obficie po okresach wilgotnych i chłodnych. W Polsce spotkać go można w środkowej i północnej Polsce, na terenach nizinnych i wyżynnych do około 800 m n.p.m.

⚠ Uwaga na pomyłki

Amanita vaginata Amanita junquillea Muchomor narcyzowy

Amanita porphyria może być mylona z Amanita gemmata (muchomorem piaskowym), który jednak ma wyraźne białe brodawki na kapeluszu i jest nieco większy. Od Amanita junquillea różni się mniej wyraźnym pierścieniem i brakiem charakterystycznych żółtych refleksów. Odróżniającą cechą jest właśnie szare zabarwienie bez wyraźnych białych wierzchołków oraz niewielkie rozmiary. Od żadnej z tych podobnych form nie różni się jednak taksoność — wszystkie są trujące.

Źródło zdjęcia: Alex Heyman via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin