Dr. Fabio Mao Valletta via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Muchomor narcyzowy

Amanita gemmata

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Amanitaceae (muchomorowate) › Amanita (muchomor)

Amanita gemmata to niewielki lub średniej wielkości muchomor. Kapelusz ma 3–10 cm średnicy, w młodości jest półkulisty lub dzwonkowaty, później wypukły i w końcu rozpostarty, często z lekkim garbkiem. Skórka jest gładka, lepka w wilgotne dni, w kolorze słomkowożółtym, jasnożółtym, kremowym lub żółtobrązowawym, zwykle ciemniejsza na środku. Brzeg kapelusza jest wyraźnie prążkowany. Na powierzchni są drobne, białe, kłaczkowate lub watowate resztki osłony, które łatwo się zmywają lub opadają, więc starsze okazy bywają prawie gładkie. Hymenofor tworzą białe, gęste, wolne blaszki, a wysyp zarodników jest biały. Trzon jest smukły, walcowaty, biały lub kremowy, w dojrzałych owocnikach pusty w środku, często lekko pokryty włókienkami lub łuseczkami. Ma wiszący, delikatny, biały pierścień, który z wiekiem może zanikać. Podstawa trzonu jest bulwiasta i ma pochwę typu worek w formie ściśle przylegającego, odstającego kołnierza lub rąbka, często z jednym lub kilkoma pierścieniami. Miąższ jest biały, cienki, o słabym zapachu. Najważniejsze cechy rozpoznawcze to żółtawy kolor kapelusza, prążkowany brzeg, drobne białe łatki i bulwa z charakterystycznym rąbkiem pochwy. Nazwa gatunkowa „gemmata” znaczy „ozdobiony klejnotami” i nawiązuje do białych łatek na kapeluszu, przypominających kamienie szlachetne. Grzyb jest trujący i zawiera m.in. kwas ibotenowy oraz muscymol, które wywołują zatrucie neurotoksyczne. Nazwa polska „narcyzowy” nawiązuje do żółtej barwy kapelusza.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyKremowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–10 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieco rzodkiewkowaty lub prawie niewyczuwalny; smaku nie należy sprawdzać, ponieważ grzyb jest trujący.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Rośnie w lasach iglastych, mieszanych i liściastych, zwłaszcza pod sosnami i świerkami, a także pod brzozami i dębami. Preferuje gleby piaszczyste, kwaśne i ubogie, od suchych do umiarkowanie wilgotnych. Owocniki pojawiają się od czerwca do listopada, najliczniej latem i wczesną jesienią po ciepłych deszczach. Występuje głównie na niżu i w niższych partiach gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

Muchomor czerwony Amanita pantherina Amanita citrina Amanita rubescens Amanita junquillea

Można go pomylić z muchomorem plamistym (Amanita pantherina) i muchomorem czerwieniejącym (A. rubescens), ale ten pierwszy ma ciemniejszy brązowy kapelusz z wyraźnymi białymi kropkami i rąbkiem u podstawy trzonu, a drugi czerwienieje po przekrojeniu. Może przypominać też muchomora cytrynowego (A. citrina) o bladożółtym kapeluszu i silnym zapachu surowych ziemniaków, oraz jadalne gatunki, np. muchomora różowawego, które bywają mylone przez początkujących. Kluczowe cechy to bulwa u podstawy trzonu z rąbkiem pochwy, pierścień i białe blaszki. Wszystkie muchomory należy traktować jako grzyby niebezpieczne i nie zbierać ich do jedzenia.

Źródło zdjęcia: Dr. Fabio Mao Valletta via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin