Lee mayhem-bullock via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Lejkówka szarawa

Clitocybe nebularis

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: wrz–gru
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Clitocybe

Kapelusz u młodych owocników jest półkulisty i silnie podwinięty na brzegu, potem wypukły, w końcu rozpostarty, często z szerokim, tępym garbem lub z lekkim wklęśnięciem. Osiąga zwykle 6–20 cm średnicy. Powierzchnia jest gładka, sucha, matowa, w kolorze szarawym, szarobrązowym lub brudnoszarym, w środku zwykle ciemniejsza, a ku brzegowi jaśniejsza. Przy młodych okazach często pokryta jest delikatnym, białawo-szarym, mączystym lub oszronionym nalotem, który łatwo się ściera. Brzeg długo pozostaje podwinięty i bywa lekko faliście wygięty. Blaszki są gęste, cienkie, kremowobiałe do bladokremowych, zbiegające na trzon i dają się dość łatwo oddzielić od miąższu kapelusza. Trzon ma 6–12 cm wysokości, jest gruby, pełny, jędrny, w dolnej części zwykle maczugowato rozszerzony, białawy do szarawego, podłużnie włókienkowaty, często z białą grzybnią u podstawy. Miąższ jest biały, zwarty, w młodości jędrny, później gąbczasty i miękki; wydziela charakterystyczny, silny, słodkawy zapach. Zarodniki są kremowe w odcisku, drobne, elipsoidalne, gładkie, nieamyloidalne. Lejkówka szarawa należy do grzybów dużych, często tworzących wielkie okręgi, tzw. czarcie kręgi lub rzędy. Odróżniają ją połączenie szarej barwy, mączystego nalotu na kapeluszu, zbiegających kremowych blaszek, grubego trzonu i intensywnego zapachu. Nazwa gatunkowa nebularis pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego mglisty, zamglony, co nawiązuje do szarej, jakby zamglonej barwy kapelusza. W niektórych regionach bywa zbierana, ale jest grzybem budzącym wątpliwości, ponieważ u części osób powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 6–20 cm
Wysokość trzonu: 6–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu i uszkodzeniu nie zmienia barwy, pozostaje białawy lub szarobiały.
Zapach i smak: Zapach intensywny, słodkawy, owocowo-stęchły, dla wielu osób przyjemny, a dla innych duszący i mdły; smak łagodny, lekko mączny lub mdły.
Podłoże

Siedlisko

Las iglastyLas liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Clitocybe phyllophila Lepista nuda Dzwonkówka trująca

Można ją pomylić z śmiertelnie trującą dzwonkówką tęgą (Entoloma sinuatum), która ma różowiejące blaszki, różowy odcisk zarodników i mączny zapach, a jej blaszki nie są zbiegające. Podobne bywają też inne szare lejkówki, np. Clitocybe phyllophila (lejkówka liściowa) i niektóre pierścieniaki lub gołąbki. Lejkówka szarawa ma kremowe zbiegające blaszki, kremowy odcisk zarodników i bardzo duże, mięsiste owocniki. Kluczowe jest sprawdzenie barwy blaszek i odcisku zarodników.

Źródło zdjęcia: Lee mayhem-bullock via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin