Bartosz Sarnowski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Piestrzyca sosnowa

Dissingia leucomelaena

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: kwi–lip
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Ascomycota (workowce) › Pezizomycetes (kustrzebniaki) › Pezizales (kustrzebkowce) › Helvellaceae › Dissingia

Owocnik jest małym, miseczkowatym lub talerzykowatym kubkiem o średnicy zwykle 1–5 cm. U młodych okazów jest on głęboko miseczkowaty z podwiniętym brzegiem, a z wiekiem rozszerza się, spłaszcza, bywa falisty lub nieregularnie powyginany. Wewnętrzna, owocnikująca powierzchnia (hymenium) jest gładka, ciemnobrunatna, szarobrunatna do prawie czarnej. Zewnętrzna strona jest wyraźnie jaśniejsza, szarawa lub białawo-szarawa, drobno omączona lub meszkowata. Ten kontrast między ciemnym wnętrzem a jasnym wierzchem jest ważną cechą rozpoznawczą i odzwierciedla go nazwa łacińska (leuco-melaena, czyli „biało-czarna”). Trzon jest krótki, zwykle 0,5–3 cm wysokości, krępy, białawy do szarawego, często częściowo zagłębiony w podłożu. Jest zgrubiały, pokryty drobnym meszkiem i żebrowany. Żebra są płytkie, tępe i zwykle nierozgałęzione, przechodzą u nasady na zewnętrzną stronę kubka i słabo sięgają jego powierzchni. Miąższ jest cienki, kruchy, woskowaty i szarawy. Zarodniki są elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, z jedną dużą kroplą tłuszczu, i widać je tylko pod mikroskopem (ok. 18–22 × 11–14 µm). Należy do rodzaju dawniej zaliczanego do Helvella, w którym Dissingia wyodrębniono na podstawie badań filogenetycznych. Od podobnych gatunków odróżnia go połączenie małych rozmiarów, wyraźnie ciemnego, gładkiego hymenium, jasnej, omączonej strony zewnętrznej i krótkiego, żebrowanego trzonu. Gatunek ten jest typowy dla wiosny, często pojawia się na drogach leśnych, skarpach, w miejscach przekształconych przez człowieka lub po ogniskach. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w rozproszonych grupkach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowyCzarny

Postać owocnika: Miseczkowaty
Hymenofor: Gładki
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 1–5 cm
Wysokość trzonu: 0.5–3 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cienki, kruchy i woskowaty, a po przecięciu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, nieokreślony, lekko ziemisty lub grzybowy, a smak łagodny i mało charakterystyczny, więc nie ma znaczenia przy oznaczaniu.
Podłoże

Siedlisko

Las iglastySkraj lasu / polanaGóry

Rośnie na ziemi w lasach iglastych i mieszanych, zwłaszcza pod świerkami i sosnami. Preferuje gleby gliniaste lub piaszczysto-gliniaste, często wzdłuż dróg, ścieżek, na poboczach i skrajach lasu oraz na świeżo naruszonym podłożu. Występuje od niżu po niższe partie gór, najczęściej wiosną (kwiecień–czerwiec), a w chłodnych miejscach także do lipca, po wilgotnej pogodzie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Piestrzyca pucharowata Helvella costifera Helvella corium Kustrzebka brunatna Paxina queletii

Można go pomylić z innymi małymi piestrzycami o kubkowatych owocnikach, np. z piestrzycą kubkowatą (Helvella acetabulum), która jest większa, brązowa i ma wyraźnie rozgałęzione żebra sięgające na kubek. Podobne jest także Helvella costifera, ale jej owocniki są jaśniejsze, szarobrązowe, z żebrami wyraźnie biegnącymi po zewnętrznej stronie kubka. Z kolei Helvella corium ma zewnętrzną stronę ciemną, a nie jasną. Dla odróżnienia od kruchników (Peziza) sprawdź cechy trzonu i żeber oraz kontrast barwy wnętrza i zewnętrza. Wiele piestrzyc zawiera niebezpieczne związki, dlatego nie należy ich zbierać do jedzenia.

Źródło zdjęcia: Bartosz Sarnowski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.