Maciej Boenisch via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Ozorek dębowy

Fistulina hepatica

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Fistulinaceae (ozorkowate) › Fistulina (ozorek)

Ozorek dębowy tworzy duże, mięsiste owocniki w kształcie języka, nerki lub wachlarza, osadzone bokiem na pniu lub u podstawy drzewa, często na bardzo krótkiej, bocznej, zgrubiałej szypule albo prawie siedzące. Owocnik ma zwykle 10–30 cm szerokości i może być dość gruby. Wierzch jest wilgotny, lekko kleisty lub oślizgły, drobno brodawkowaty albo filcowaty, o barwie od czerwonawej, ceglastej i krwistoczerwonej po czerwonobrunatną i ciemnobrązową. Wygląd i konsystencja do złudzenia przypominają surową wątrobę lub język, co znalazło odbicie w nazwach: łacińska hepatica oznacza „wątrobowy”, a angielska beefsteak fungus – „befsztyk”. Hymenofor znajduje się od spodu i składa się z licznych, osobnych, drobnych rurek, które łatwo oddzielają się od siebie. To ważna cecha odróżniająca ozorka od typowych grzybów rurkowych, u których rurki są zrośnięte w jednolitą warstwę. Młode rurki są kremowobiałe lub różowawe, z wiekiem i po dotknięciu brązowieją lub czerwienieją. Zarodniki są różowawe. Miąższ jest soczysty, włóknisty, marmurkowaty, z jaśniejszymi i ciemniejszymi czerwonymi żyłkami, po przekrojeniu wycieka z niego czerwonawy sok, jak z surowego mięsa. Gatunek jest pasożytem osłabiającym drzewa, głównie dęby, i powoduje brunatną zgniliznę drewna. Prowadzi to do tzw. „brunatnienia” drewna dębowego, które bywa cenione w stolarstwie jako szlachetny, ciemny materiał (dąb brunatny). Owocniki pojawiają się zwykle pojedynczo lub w niewielkich grupach, często rok po roku w tym samym miejscu na starych drzewach. Ozorek jest dość łatwy do rozpoznania dzięki swojemu mięsistemu, czerwonemu wyglądowi, soczystości i obecności osobnych rurek.

🛡 Ochrona częściowa — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaCzerwonyBrązowy

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Różowy
Średnica kapelusza: 10–30 cm
Wysokość trzonu: 1–5 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu wydziela czerwonawy, krwisty sok i nie zmienia wyraźnie barwy w sposób typowy dla grzybów utleniających się, ale ciemnieje z czasem i przy kontakcie z powietrzem.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy, lekko kwaskowaty; smak kwaskowaty, cierpkawy, wyraźnie kwaśny zwłaszcza u starszych owocników.
Podłoże: Żywe drzewo, Martwe drewno

Siedlisko

Las liściastyParki/ogrodySkraj lasu / polana

Rośnie na pniach i u podstawy żywych, starych dębów, rzadziej na innych drzewach liściastych, np. kasztanowcu lub kasztanie jadalnym, a także na pniakach i martwym drewnie. Występuje w lasach liściastych i mieszanych, parkach, alejach, na skrajach lasów i w starych sadach, głównie na niżu i pogórzu. Owocniki pojawiają się od późnego lata do jesieni, zwykle od sierpnia do listopada, najlepiej po deszczowych okresach. Preferuje stare, osłabione lub uszkodzone drzewa.

Pasożytuje na: dąb

⚠ Uwaga na pomyłki

Ganoderma resinaceum Błyskoporek płaczący żółciak siarkowy

Ozorka dębowego można pomylić z innymi dużymi, czerwonawymi lub brunatnymi grzybami półkolistymi rosnącymi na drzewach, np. z czyreniem ognistym (Pseudoinonotus dryadeus) lub niektórymi żagwiami, jednak te mają zrośnięte pory, są twardsze, nie mają soczystego, mięsistego miąższu ani wyraźnie odrębnych rurek. Soczysty, czerwonawy, marmurkowaty miąższ z sokiem oraz osobne rurki pozwalają go jednoznacznie odróżnić. Podobnie wyglądać mogą niektóre młode owocniki hub lub huby czerwonej, ale mają one zupełnie inną konsystencję.

Źródło zdjęcia: Maciej Boenisch via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.