Ricardo Barrientos via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Wilgotnica czerniejąca

Hygrocybe conica

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Hygrophoraceae › Hygrocybe

Wilgotnica czerniejąca ma kapelusz stożkowaty do dzwonkowatego, z wyraźnym, tępym szczytem (garbkiem). Dorasta zwykle do 2–6 cm średnicy i nie rozpościera się całkowicie płasko. Powierzchnia jest gładka, błyszcząca, w wilgotne dni lekko lepka lub śliska, często delikatnie promieniście włóknista. Młode okazy są jaskrawe: czerwonopomarańczowe, pomarańczowe lub żółtawe, zwykle z ciemniejszym szczytem, w starszych barwa przechodzi w oliwkowo-żółtą z czarniejącymi plamami. Brzeg kapelusza bywa nieregularnie pofalowany lub nadpęknięty. Hymenofor tworzą dość rzadkie, szerokie blaszki, wąsko przyrośnięte lub prawie wolne, blado żółtawe, cytrynowe lub kremowo-białawe, z wiekiem szarzejące i czerniejące. Trzon jest cylindryczny, wydłużony, kruchy, włóknisty, często podłużnie prążkowany lub skręcony, żółty do pomarańczowego, u nasady bledszy, białawy. Nie ma pierścienia ani pochwy. Zarodniki są białe, gładkie, elipsoidalne. Miąższ jest cienki, wodnisty, żółtawy, kruchy. Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest czernienie całego owocnika po dotknięciu, uszkodzeniu i wraz ze starzeniem, a także stożkowaty kształt kapelusza i żółte, nieprzyrośnięte szeroko blaszki. Nazwa rodzajowa Hygrocybe pochodzi z greki (hygros – wilgotny), a epitet conica oznacza stożkowaty. Gatunek jest jednym z najpospolitszych w Polsce przedstawicieli wilgotnic i należy do zespołu tzw. grzybów łąk nawozowych i murawowych, ale jest bardziej tolerancyjny na nawożenie niż inne wilgotnice. Gatunek bywa rozdzielany na kilka blisko spokrewnionych taksonów (np. H. acutoconica, H. conicoides), różniących się drobnymi cechami, m.in. zapachem, wielkością zarodników i siedliskiem.

🛡 Ochrona częściowa — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyCzerwonyŻółtyCzarny

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 2–6 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po uszkodzeniu, przekrojeniu lub ucisku stopniowo (w ciągu kilku minut) czernieje, a z wiekiem cały owocnik ciemnieje do czarnego.

Siedlisko

Łąka/pastwiskoSkraj lasu / polanaParki/ogrodyLas liściastyLas mieszany

⚠ Uwaga na pomyłki

Wilgotnica ostrostożkowata Hygrocybe miniata Hygrocybe conicoides Wilgotnica karminowa wilgotnica czerniejąca

Można ją pomylić z innymi stożkowatymi wilgotnicami o czerwono-żółtych barwach, np. wilgotnicą szafranową (Hygrocybe persistens, dawniej H. acutoconica), która ma bardziej wydłużony, ostry kapelusz i trzon z wiekiem żółknący, zwykle słabiej czerniejący, oraz wilgotnicą wiosenną/ognistą (Hygrocybe miniata), która jest mniejsza, łuskowata i nie czernieje tak wyraźnie. Podobna jest też Hygrocybe conicoides, rosnąca na piaszczystych trawiastych siedliskach i silnie czerniejąca. Pewnym wyróżnikiem H. conica jest czernienie po dotknięciu oraz kształt kapelusza. Nie ma groźnych sobowtórów śmiertelnie trujących, ale ze względu na niewielką wartość i niejasne doniesienia o toksyczności zaleca się nie zbierać.

Źródło zdjęcia: Ricardo Barrientos via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.