Tijana Gajic via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mleczaj sutkowaty

Lactarius mammosus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactarius (mleczaj)

Mleczaj sutkowaty to niewielki lub średni mleczaj o kapeluszu 3–8 cm średnicy. Młode owocniki mają kapelusz wypukły, później płasko rozpostarty, często lekko wklęsły. Na środku zwykle tkwi wyraźny, tępy garbek, czyli „sutek”, od którego pochodzi nazwa gatunku. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno omszona lub włókienkowata, bez strefowania. Barwa jest szarobrązowa, popielatobrązowa lub ciemnoszara, często z fioletowym albo liliowym odcieniem. Środek jest ciemniejszy, brzeg jaśniejszy. Brzeg kapelusza u młodych okazów bywa podwinięty. Blaszki są przyrośnięte do lekko zbiegających, dość gęste, kremowe lub bladoróżowawe, z wiekiem ciemnieją do ochrowych odcieni. Trzon ma 3–7 cm wysokości i jest walcowaty, gładki lub lekko oprószony. Jest w kolorze kapelusza, ale zwykle jaśniejszy, szarobrązowy do różowawobrązowego, w wieku wydrążony. Miąższ jest kruchy, jasny, białawy do kremowego. Mleczko jest białe, niezbyt obfite i nie zmienia barwy. Gatunek najłatwiej rozpoznać po garbku, szarobrązowo-fioletowawej barwie i charakterystycznym zapachu kokosa. Od bardzo podobnego mleczaja kokosowego (Lactarius glyciosmus) odróżnia go zwykle ciemniejsza, szarobrązowa barwa kapelusza z odcieniem fioletowym oraz bardziej wyraźny, nieco wyższy garbek. Kapelusz mleczaja kokosowego jest jaśniejszy, szarawo-płowy do żółtawego, często z różowawym odcieniem. Epitet „mammosus” pochodzi od łacińskiego słowa „mamma” i oznacza „sutkowaty”.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowyFioletowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 3–8 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu nie zmienia istotnie barwy, a białe mleczko pozostaje białe i nie przebarwia się.
Zapach i smak: Zapach wyraźnie kokosowy, szczególnie u starszych lub podsuszonych owocników, wyczuwalny nawet z pewnej odległości; smak łagodny, z czasem lekko piekący i gorzkawy.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Występuje w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej pod sosną i świerkiem, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje kwaśne, ubogie, piaszczyste lub próchniczne gleby, często wśród mchów i ściółki, na skrajach lasów i w młodnikach. Owocniki rosną pojedynczo lub w małych grupach od sierpnia do listopada, zwłaszcza po deszczach we wrześniu i w październiku. Spotyka się go od nizin po niższe partie gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

Mleczaj olszowy Lactarius fuliginosus Mleczaj kokosowy mleczaj wątrobowy

Najłatwiej pomylić go z mleczajem kokosowym (Lactarius glyciosmus), który również pachnie kokosem. Ten ma jaśniejszy, szarawożółtawy lub płowoszary kapelusz z różowawym odcieniem i zwykle mniej wyraźny garbek, a rośnie głównie pod brzozą. Mleczaj sutkowaty jest ciemniejszy, szarobrązowy z fioletowym odcieniem i związany z iglakami. Podobny bywa też mleczaj wątrobiany (Lactarius hepaticus) o wątrobianobrązowym kapeluszu, którego mleczko po czasie żółknie, oraz mleczaj ciemnobrązowy (Lactarius fuliginosus), którego miąższ i mleczko różowieją. Żaden z tych gatunków nie jest śmiertelnie trujący, ale wszystkie są niejadalne ze względu na piekący smak.

Źródło zdjęcia: Tijana Gajic via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin