Nicolas Schwab via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

mleczaj czerwieniejący

Lactarius sanguifluus

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactarius (mleczaj)

Kapelusz ma 4–10 cm średnicy. U młodych owocników jest wypukły, z podwiniętym brzegiem, potem się spłaszcza i w środku zwykle lekko się wklęsa. Powierzchnia jest naga, gładka, w wilgotne dni lekko lepka, a w suchą pogodę matowa. Barwa jest różowawo-pomarańczowa, czerwonawobrązowa lub winnoczerwonawa, często z szarawym lub fioletowawym odcieniem. Zwykle widać na niej słabo zaznaczone koncentryczne strefy i ciemniejsze plamy, a z wiekiem lub po uciśnięciu pojawiają się zielonkawe przebarwienia. Blaszki są gęste, lekko zbiegające na trzon, kremowe do różowawo-pomarańczowych. Przy uszkodzeniu wydzielają ciemne, winnoczerwone mleczko, a z czasem również zielenieją. Trzon jest krótki i gruby, 3–6 cm wysokości, walcowaty lub lekko zwężony ku podstawie, pełny, potem kruchy i wewnątrz pustawy. Ma barwę podobną do kapelusza albo jaśniejszą i bywa pokryty płytkimi jamkami. Najważniejszą cechą gatunku jest mleczko o ciemnej, winnoczerwonej lub krwistej barwie, które pojawia się od razu po uszkodzeniu owocnika i nie zmienia koloru z pomarańczowego na czerwony, jak u wielu mleczajów z grupy delicatus. Miąższ jest jędrny, kruchawy, o barwie od białawej do jasnopomarańczowej, na przekroju szybko czerwienieje, a po dłuższym czasie może zielenieć. Z podobnych mleczajów z sekcji Deliciosi odróżnia go właśnie ciemnowinne mleczko oraz zwykle wyraźniejsze różowo-czerwone i szarawe odcienie kapelusza. Mleczaj rydz (Lactarius deliciosus) ma pomarańczowe mleczko, które dopiero po jakimś czasie ciemnieje, i zwykle bardziej pomarańczową barwę. Nazwa łacińska sanguifluus oznacza „płynący krwią”, co nawiązuje do barwy mleczka. Gatunek jest ceniony kulinarnie, szczególnie w Hiszpanii (Katalonia) i południowej Francji, gdzie uchodzi za jeden z najlepszych mleczajów.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyRóżowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 3–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest bladopomarańczowo-różowawy i po przecięciu lub uszkodzeniu dość szybko, w ciągu kilku minut, czerwieni od wydzielającego się mleczka, a po dłuższym czasie, zwłaszcza na starszych owocnikach, może się zielenić.
Zapach i smak

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyGleba wapienna

Rośnie w suchych, jasnych lasach i borach sosnowych, zwykle na glebach piaszczystych lub wapiennych, często na skrajach lasów i na polanach. Tworzy mikoryzę głównie z sosną zwyczajną, rzadziej też z innymi sosnami. W Polsce jest gatunkiem rzadkim i występuje lokalnie, częściej na ciepłych, dobrze nasłonecznionych stanowiskach. Owocniki pojawiają się od końca lata do późnej jesieni (zwykle sierpień–listopad), zwłaszcza po okresach z dostateczną wilgocią.

⚠ Uwaga na pomyłki

Mleczaj zmienny Lactarius deliciosus Lactarius vinosus Mleczaj świerkowy

Najłatwiej pomylić go z innymi mleczajami z grupy rydzów: Lactarius deliciosus (mleczko pomarańczowe, dopiero po czasie zielenieje, kapelusz bardziej pomarańczowy), Lactarius semisanguifluus (mleczko pomarańczowe, po kilku minutach czerwieje, miąższ szybciej zielenieje) oraz Lactarius vinosus (kapelusz ciemniejszy, bardziej winnoczerwony lub fioletowawy, mleczko również ciemne). Wszystkie te gatunki są uznawane za jadalne, więc pomyłki nie są groźne, ale warto zwracać uwagę na barwę mleczka i jego zmiany w czasie. Mleczaje z białym mleczkiem, np. Lactarius torminosus, są natomiast ostre i drażniące, a więc zdecydowanie niejadalne.

Źródło zdjęcia: Nicolas Schwab via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin