Robert Vennell via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mądziak malinowy

Mutinus ravenelii

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Phallales › Phallaceae › Mutinus

Mądziak malinowy tworzy smukły, wydłużony owocnik o kształcie palca lub cienkiej maczugi, bez wyodrębnionego kapelusza. Wyrasta z jajowatego, białawego do różowawego „jaja” o średnicy ok. 1,5–3 cm, które na początku tkwi częściowo w podłożu i jest połączone z nim białawymi sznurami grzybni (ryzomorfami). Po jego pęknięciu szybko (w ciągu kilku godzin) wydłuża się gąbczasty, pusty w środku trzon o wysokości zwykle ok. 4–12 cm i grubości 0,5–1,5 cm. Jest on różowy do malinowo-czerwonego, wyraźnie jaśniejszy przy podstawie, o drobno dziurkowanej, porowatej powierzchni, a ku górze stopniowo zwężony i zaostrzony. Górna część owocnika, ok. 1/4–1/3 długości, jest pokryta śluzowatą, oliwkowozieloną do ciemnobrązowozielonej glebą, czyli masą zarodnikową. Nie jest ona oddzielona od trzonu wyraźną granicą ani czapeczką, w odróżnieniu od sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus). Gleba wydziela odór padliny, którym wabi owady rozprzestrzeniające zarodniki. Po zniknięciu śluzu wierzchołek jest czerwony, porowaty. U nasady widoczna jest biaława lub różowawa pochwa (resztki jaja). Gatunek pochodzi z Ameryki Północnej, a w Europie, w tym w Polsce, jest rzadki i uważany za introdukowany. Pojawia się głównie w siedliskach silnie przekształconych przez człowieka: ogrodach, parkach, na zrębkach, korze ściółkowej i w próchniczej glebie. Nazwa rodzajowa Mutinus nawiązuje do rzymskiego bóstwa Mutinusa Mutunusa, a epitet ravenelii upamiętnia amerykańskiego mykologa Henry'ego W. Ravenela.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaCzerwonyRóżowyZielony

Postać owocnika: Sromotnikowaty
Hymenofor: Gleba (wnętrze owocnika)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Wysokość trzonu: 4–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ (gąbczasty, kruchy trzon) nie zmienia wyraźnie barwy po przecięciu ani uszkodzeniu.
Zapach i smak: Dojrzała, pokryta śluzem zarodnikowym część wierzchołkowa wydziela intensywny, przykry zapach padliny lub zepsutego mięsa, który przyciąga muchy; smaku nie należy sprawdzać.
Podłoże: Ściółka, Gleba, Martwe drewno
Sposób odżywiania

Siedlisko

Parki/ogrodySkraj lasu / polanaLas liściasty

Rośnie pojedynczo lub w małych grupach na bogatej w próchnicę glebie, ściółce, rozkładającym się drewnie, zrębkach i korze ściółkowej. Spotykany głównie w ogrodach, parkach, szklarniach, skrajach lasów liściastych i terenach zaburzonych. Owocnikuje od lata do jesieni (ok. lipiec–październik), zwłaszcza w ciepłe, wilgotne okresy. W Polsce jest gatunkiem rzadkim i prawdopodobnie zawlekanym wraz ze ściółką lub zrębkami.

⚠ Uwaga na pomyłki

Sromotnik bezwstydny Mądziak psi mądziak wytworny

Najłatwiej pomylić go z mądziakiem psim (Mutinus caninus), który ma żółtawy do kremowego trzon i pomarańczowy lub ciemniejszy wierzchołek pokryty oliwkową glebą, a mądziak malinowy jest wyraźnie różowy do malinowego. Może być mylony także z innymi mądziakami (np. Mutinus elegans, bardziej pomarańczowoczerwony, z wyraźnie odgraniczoną górną częścią). Sromotnik bezwstydny (Phallus impudicus) jest znacznie większy i masywniejszy, z wyraźnym siatkowanym kapeluszem pokrytym glebą. Młode „jaja” można pomylić z jajami innych sromotnikowatych lub z młodymi purchawkami, ale przekrój wykazuje zarys przyszłego owocnika w galaretowatej warstwie.

Źródło zdjęcia: Robert Vennell via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin