Sromotnik bezwstydny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon

cze–lis

Taksonomia

Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Phallales › Phallaceae › Phallus

Sromotnik bezwstydny rozwija się z podziemnego lub częściowo zagłębionego w podłożu, kulistego lub jajowatego „jaja” o średnicy 4–6 cm, białawego do kremowego, pokrytego skórzastą osłoną i ze sznurami grzybni (ryzomorfami) u podstawy. Wewnątrz jaja pod osłoną znajduje się przezroczysta galareta, a w niej zawiązek owocnika. Jajo pęka i w ciągu kilku godzin (nawet 1–2 godzin przy sprzyjającej pogodzie) wyrasta z niego owocnik, bardzo szybko osiągając pełną wysokość. Dojrzały owocnik składa się z białego, cylindrycznego, gąbczasto-komórkowego i pustego w środku trzonu o wysokości zwykle 10–20 cm i grubości 2–4 cm, zwężającego się lekko ku szczytowi. Na jego szczycie znajduje się dzwonkowaty lub stożkowaty „kapelusz” o wysokości 3–5 cm, którego powierzchnia jest gęsto pokryta siatkowato-pomarszczoną, dołkowatą strukturą. Pokrywa ją oliwkowozielona, brunatnooliwkowa do czarniawej, śluzowata gleba (gleba = zarodnikonośna masa), wydzielająca silny odór. Po zjedzeniu gleby przez owady (muchy, chrząszcze), które roznoszą zarodniki, widoczna jest biaława, dołkowana, siateczkowata powierzchnia kapelusza z małym otworkiem (pierścieniem) na szczycie. U podstawy trzonu widoczna jest biała, błoniasta pochwa (wolwa), będąca pozostałością po osłonie jaja. Gatunek najłatwiej rozpoznać po charakterystycznej budowie i przede wszystkim po przenikliwym zapachu padliny. Od sromotnika możliwego (Phallus hadriani) odróżnia się białą (nie różowo-fioletową) osłoną jaja i sznurami grzybni oraz mniej fioletowawą podstawą; od psiego grzyba (Mutinus caninus) jest wyraźnie większy i ma odrębny, siateczkowaty kapelusz pokryty glebą, podczas gdy Mutinus ma wąski, pomarańczowo-różowy, stożkowy czubek bez wyraźnie odgraniczonej główki. Nazwa rodzajowa Phallus (gr. phallos) i epitet impudicus („bezwstydny”) nawiązują do kształtu owocnika. Dawniej jaja wykorzystywano w medycynie ludowej i jako rzekomy afrodyzjak, a w niektórych regionach jaja są spożywane.