Jiao Sun (孙娇) via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mądziak psi

Mutinus caninus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Phallales › Phallaceae › Mutinus

Mądziak psi to niewielki grzyb z grupy sromotnikowatych (owocnik typu stinkhorn). Młody owocnik ma postać jajowatego, podługowatego jaja (tzw. „jajo wiedźmy”) o wielkości około 2–3 cm, białawego lub kremowo-żółtawego koloru, osadzonego w ściółce i połączonego z podłożem białymi, sznurowatymi chodzącymi strzępkami grzybni (ryzomorfami). Jajo pęka, a z niego w ciągu krótkiego czasu (często w ciągu doby) wyrasta smukły, cylindryczny, ku górze nieco zwężony trzon. Trzon ma 4–12 cm wysokości i 0,5–1,5 cm grubości, jest kruchy, gąbczasty i pusty w środku, o strukturze komórkowej, barwy kremowej, żółtawej do bladopomarańczowej. Jego szczyt wieńczy stożkowata, kilkumilimetrowa „główka” – bez wyraźnie oddzielonego kapelusza – pokryta cienką, oliwkowozielonobrązową, śluzowatą gleba zarodnikową, spod której prześwituje pomarańczowoczerwony, drobno brodawkowaty wierzchołek. Podstawa trzonu tkwi w białawej, błoniastej pochwie (volva), będącej resztką jaja. Gleba z zarodnikami wydziela słodkawy, padlinowy zapach, który przyciąga muchy; owady roznoszą zarodniki. Od podobnego sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus) mądziak psi różni się znacznie mniejszymi rozmiarami, brakiem wyraźnie odgraniczonego, siateczkowato-zmarszczonego kapelusza oraz słabszym zapachem. Nazwa rodzajowa Mutinus nawiązuje do rzymskiego bóstwa Mutinusa Mutunusa (związanego z płodnością), a epitet caninus („psi”) wskazuje na podobieństwo kształtu do psiego narządu płciowego. Owocniki są krótkotrwałe, szybko zjadane przez owady i ślimaki lub zamierające w ciągu kilku dni.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyCzerwonyBrązowy

Postać owocnika: Sromotnikowaty
Hymenofor: Gleba (wnętrze owocnika)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Średnica kapelusza: 0.5–1.5 cm
Wysokość trzonu: 4–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ (gąbczasty, kruchy trzon) nie zmienia barwy po uszkodzeniu lub przekrojeniu.
Zapach i smak: Dojrzała gleba zarodnikowa wydziela słodkawy, mdły, padlinowy zapach przypominający gnijące mięso, wyraźnie słabszy niż u sromotnika bezwstydnego; smaku nie należy sprawdzać.
Podłoże

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglastySkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Mądziak malinowy sromotnik fiołkowy Sromotnik bezwstydny mądziak wytworny

Można go pomylić z młodymi okazami lub małymi formami sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus), który jest większy, ma wyraźny, siateczkowaty kapelusz pokryty czarniawą oliwkową gleba i bardzo intensywny, ostry zapach padliny. Podobny jest też mądziak Ravenela (Mutinus ravenelii) – rzadki, introdukowany, o jaskrawo różowoczerwonym trzonie i czerwonym wierzchołku pokrytym gleba – oraz mądziak (Mutinus elegans), o bardziej ostro zakończonym, jaskrawo czerwonym trzonie, obcy dla naszej flory. Młode jaja mogą przypominać młode purchawki lub gwiazdosze, ale po przekrojeniu widać w nich strukturę przyszłego owocnika w galaretowatej warstwie.

Źródło zdjęcia: Jiao Sun (孙娇) via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin