Alex via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Łyczak muszlowy

Panus conchatus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Panaceae › Panus

Łyczak muszlowy tworzy owocniki o kapeluszu muszlowatym, nerkowatym lub wachlarzowatym, zwykle 4-15 cm szerokości, z zawiniętym, często falistym brzegiem. U młodych okazów kapelusz ma wyraźne fioletowe, liliowe lub różowofioletowe odcienie. Z wiekiem i po przeschnięciu płowieje do barw brązowawych, ochrowych lub skórzastobrązowych. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno omszona, filcowata lub z drobnymi włoskami, a nie śliska. Owocniki rosną często pojedynczo, w kępkach albo dachówkowato jeden nad drugim. Hymenofor tworzą blaszki gęste, cienkie i silnie zbiegające na trzon. U młodych owocników są białawe do jasnoliliowych lub różowawofioletowych, później kremowe do ochrowych. Trzon jest krótki, gruby, zwykle boczny lub mocno mimośrodowy, u nasady zwężony. Ma barwę podobną do kapelusza albo jaśniejszą, a powierzchnię filcowatą lub drobno owłosioną. Nie ma pierścienia ani osłony. Miąższ jest biały, twardy, elastyczny i skórzasty, szczególnie w trzonie i w starszych okazach. Wysyp zarodników jest biały. Do najważniejszych cech rozpoznawczych należą: fioletowawe odcienie młodych owocników, boczny trzon, zbiegające blaszki, twardy skórzasty miąższ oraz wzrost na martwym drewnie drzew liściastych. Od boczniaków (Pleurotus) odróżnia go właśnie twardość miąższu i fioletowy odcień, a od podobnych łyczaków – brak dużych kosmatych łusek. Nazwa „conchatus” oznacza „muszlowaty” i odnosi się do kształtu kapelusza. Gatunek jest saprotrofem powodującym białą zgniliznę drewna. Jest u nas spotykany rzadko, ale może być przeoczany lub mylony z innymi gatunkami.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaFioletowyBrązowyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–15 cm
Wysokość trzonu: 1–5 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu, pozostaje białawy do kremowego.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, przyjemnie grzybowy, czasem lekko mączny; smak łagodny do lekko cierpkawego, ale miąższ jest bardzo twardy i skórzasty.

Siedlisko

Las liściastyTeren podmokłyMartwe drewno/pniakiParki/ogrodySkraj lasu / polana

⚠ Uwaga na pomyłki

Boczniak ostrygowaty Twardówka anyżkowa Panus neostrigosus Twardoskórzak łuskowaty Twardziak tygrysi

Można go pomylić z boczniakiem ostrygowatym (Pleurotus ostreatus), który ma bardziej mięsisty, miękki miąższ, zwykle szaro-brązowy kapelusz i nie ma fioletowych tonów. Podobne bywają też łyczak (Lentinus) i inne gatunki z rodzaju Panus, np. Panus neostrigosus, często traktowany jako inny gatunek, a także Lentinellus cochleatus i Neolentinus lepideus. Neolentinus ma łuskowaty kapelusz i ząbkowane ostrza blaszek, a Lentinellus – piłkowane ostrza blaszek i anyżkowy zapach. Panus conchatus wyróżnia się fioletowawym kapeluszem, filcowatą powierzchnią i bardzo twardym miąższem. Wśród typowych podobnych gatunków drzewnych nie ma śmiertelnie trujących, ale nie należy ich zbierać do spożycia bez pewnego oznaczenia.

Źródło zdjęcia: Alex via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin