Christopher Hynes via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Twardoskórzak łuskowaty

Neolentinus lepideus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Gloeophyllales (niszczycowce) › Gloeophyllaceae (niszczycowate) › Neolentinus

Kapelusz ma 4–15 cm średnicy, w młodości półkulisty i wypukły, później płaski, często z lekko wklęsłym środkiem. Powierzchnia jest kremowa, żółtawa do jasnobrązowej, pokryta ciemniejszymi, brązowymi, przylegającymi lub nieco odstającymi łuskami ułożonymi koncentrycznie lub bardziej nieregularnie, zwłaszcza w środku kapelusza. Brzeg kapelusza jest często podwinięty i jaśniejszy. Skórka jest sucha, a cały owocnik twardy i skórzasty. Hymenofor jest blaszkowaty. Blaszki są białawe do kremowych, zbiegające na trzon, dość gęste i szerokie. Ich ostrza są wyraźnie ząbkowane, piłkowane lub strzępiaste, co jest ważną cechą rozpoznawczą rodzaju. Z wiekiem i po zasychaniu blaszki żółkną lub brązowieją. Trzon ma 3–10 cm długości, jest walcowaty, często zakrzywiony lub osadzony mimośrodowo, kremowy do brązowawego i pokryty ciemnymi łuskami, które układają się w zygzakowate lub pręgowane wzory. Nie ma w pełni wykształconego pierścienia, ale w młodych owocnikach może pojawiać się delikatna, szybko zanikająca strefa pierścieniowa lub resztki osłony. Trzon bywa też zwężony lub spiczasty u podstawy, szczególnie gdy owocnik wyrasta z głębi pęknięć w drewnie. Miąższ jest biały, twardy, włóknisty i skórzasty, zwłaszcza w trzonie. Gatunek jest typowym grzybem rozkładającym drewno iglaste, wywołującym brunatną zgniliznę. Często występuje na podkładach kolejowych, słupach, belkach i innych przetworzonych elementach drewnianych, dlatego bywa nazywany grzybem podkładów kolejowych. Łacińska nazwa lepideus oznacza łuskowaty i odnosi się do łuskowatej powierzchni owocnika. Obecność w drewnie konstrukcyjnym nadaje mu znaczenie jako gatunkowi uszkadzającemu drewno użytkowe. Charakterystyczny jest anyżkowy zapach oraz ząbkowane ostrza blaszek.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaKremowyBrązowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–15 cm
Wysokość trzonu: 3–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do kremowego i po przekrojeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach wyraźny, przyjemny, żywiczny lub anyżkowy (przypomina anyż i terpentynę); smak łagodny do lekko żywicznego, a starsze owocniki są bardzo twarde i włókniste.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyMartwe drewno/pniakiSkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Łuskwiak nastroszony Łuskwiak tłustawy drewniaczek tygrysi Żagiew zimowa Twardziak orzęsiony

Można go pomylić z innymi grzybami blaszkowymi rosnącymi na drewnie iglastym, np. z Lentinus (Lentinus) substrictus lub Lentinus brumalis, które mają bardziej regularny kapelusz i mniej wyraźne łuski. Od Neolentinus ponderosus czy Neolentinus schaefferi odróżnia się mniejszymi rozmiarami, wyglądem łusek i anyżkowym zapachem. Sobowtóry z rodzaju Pholiota (łuskowiaki) mają brązowy wysyp zarodników i najczęściej śluzowatą lub bardziej łuskowatą powierzchnię, a blaszki nie są piłkowane. Kluczowe cechy to wzór łusek, białe zarodniki, ząbkowane ostrza blaszek, twardy miąższ i wzrost na drewnie iglastym.

Źródło zdjęcia: Christopher Hynes via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin