Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Murszak rdzawy

Phaeolus schweinitzii

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Laetiporaceae › Phaeolus

Murszak rdzawy tworzy duże, jednoroczne owocniki. Mogą być siedzące, półkoliste lub talerzowate, często z krótkim, bocznym lub centralnym, grubym trzonem. Zdarza się też, że wyrastają rozetowato z korzeni lub podstawy pnia. Kapelusz ma zwykle 10–30 cm, bywa większy. Jest spłaszczony do lekko wklęsłego, falisty i nieregularny. Powierzchnia jest gęsto owłosiona lub filcowata, w młodości żółtopomarańczowa do rdzawej, potem ciemnobrązowa. Brzeg pozostaje jasny, żółtawy lub oliwkowożółty. Z wiekiem owocnik twardnieje, wysycha, ciemnieje do brązowoczarnego i długo pozostaje na drzewie lub pod nim jako kruchy, korkowaty szczątek. Hymenofor jest porowaty, z nieregularnymi, szerokimi, często kanciastymi porami, początkowo żółtozielonymi lub oliwkowożółtymi, później brązowiejącymi. Rurki są krótkie, a przy dotknięciu pory ciemnieją. Trzon, jeśli występuje, jest krótki, gruby, mało wyraźny i tej samej barwy co kapelusz. Miąższ jest świeżo miękki, włóknisty, wilgotny i rdzawożółty, później suchy, kruchy i brunatny. Ważną cechą jest barwienie włókien i próbek roztworem KOH oraz silne używanie owocników jako źródła naturalnych barwników: z wysuszonych grzybów uzyskuje się żółte, pomarańczowe, zielone i brązowe barwy do wełny. Gatunek wywołuje czerwonobrunatną zgniliznę korzeni i nasady pnia drzew iglastych. Owocniki często wyrastają przy podstawie pnia lub na ziemi nad zainfekowanymi korzeniami, co może sugerować, że rosną z gleby. Nazwa rodzajowa Phaeolus pochodzi z greckiego phaios, czyli ciemny, brunatny, a epitet schweinitzii upamiętnia amerykańskiego mykologa Lewisa Davida von Schweinitza.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyBrązowyŻółty

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Żółty
Średnica kapelusza: 10–30 cm
Wysokość trzonu: 1–5 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ przy uszkodzeniu lub przekrojeniu szybko brunatnieje, a świeże porowate partie po dotknięciu ciemnieją do brązowego; w KOH zwykle czernieje.
Zapach i smak: Zapach słaby, przyjemny, lekko owocowy lub grzybowy, u starszych owocników mniej wyraźny; smak łagodny do gorzkawego i niezalecany do próbowania.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyParki/ogrody

Pasożytuje na: sosna, świerk, jodła, modrzew

⚠ Uwaga na pomyłki

Onnia tomentosa Onnia triquetra Czyreń sosnowy żółciak siarkowy Wachlarzowiec olbrzymi

Można go pomylić z żagwicą listkowatą (Phaeolus nie ma jednak jasnych, białawych blaszkowatych płatów) oraz z żółciakiem siarkowym, który jest jaskrawo siarkowożółty lub pomarańczowy i rośnie na drzewach liściastych, nie na korzeniach iglaków. Podobny bywa też wrośniak szorstki (Onnia tomentosa) i inne gatunki z rodzaju Onnia, mniejsze i o drobniejszych porach oraz brązowej, filcowatej powierzchni. Podstawowe cechy odróżniające murszaka to duży rozmiar, rdzawe owłosienie, szerokie pory i związek z iglakami.

Źródło zdjęcia: Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.