Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Wachlarzowiec olbrzymi

Meripilus giganteus

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Meripilaceae › Meripilus

Wachlarzowiec olbrzymi tworzy ogromne, kępiaste owocniki, złożone z dziesiątek wachlarzowatych, cienkich i blaszkowatych kapeluszy, które wyrastają dachówkowato z wspólnej, grubej, rozgałęzionej podstawy. Pojedyncze kapelusze mają zwykle 10–30 cm szerokości, a cała kępa może osiągać 50–80 cm średnicy i wielokilogramową masę. Powierzchnia kapeluszy jest delikatnie filcowata lub drobnołuskowata, w koncentryczne strefy zabarwione w odcieniach rdzawobrązowych, kasztanowych i ciemnobrązowych, z jaśniejszym, kremowym lub białawym, falistym brzegiem. Przy dotknięciu i z wiekiem powierzchnia ciemnieje. Hymenofor jest porowaty. Pory są bardzo drobne (3–6 na milimetr), okrągławe, kremowe lub białawe, schodzą w dół na podstawę owocnika. Pod wpływem dotyku lub uszkodzenia szybko brunatnieją, aż do czarnego. Trzon jest właściwie wspólną, masywną, grubą podstawą, często rozgałęzioną, barwy kremowej do jasnobrązowej, wyrastającą z podstawy pnia lub z korzeni. Miąższ jest białawy, miękki i soczysty u młodych owocników, z wiekiem włóknisty, elastyczny i twardszy; po uszkodzeniu ciemnieje. Gatunek odróżnia się od podobnych dużą, kępiastą formą z licznych cienkich kapeluszy, drobnymi porami czerniejącymi po dotknięciu oraz rdzawobrązowymi strefowanymi kapeluszami. Jest groźnym pasożytem osłabionych drzew, wywołującym białą zgniliznę korzeni i nasady pnia, co może prowadzić do osłabienia stabilności drzewa i jego wywrotu, dlatego bywa spotykany w parkach i alejach, gdzie stanowi zagrożenie. Nazwa rodzajowa Meripilus pochodzi od greckiego „meros” (część) i łacińskiego „pilus” (włos, kapelusz) i nawiązuje do wielu małych kapeluszy w jednym owocniku, a epitet „giganteus” do jego imponujących rozmiarów.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowy

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 10–50 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ białawy lub kremowy po przekrojeniu i uszkodzeniu szybko ciemnieje na brunatny do czarniawego, a pory przy ucisku również brązowieją i czernieją.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, przyjemny, lekko grzybowo-owocowy lub kwaskowaty, a smak łagodny, nieco kwaskowaty; młode owocniki mają miąższ soczysty, starsze są gorzkawe i włókniste.
Podłoże: Żywe drzewo, Martwe drewno
Sposób odżywiania: Pasożyt

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyParki/ogrodySkraj lasu / polanaMartwe drewno/pniaki

⚠ Uwaga na pomyłki

Polyporus umbellatus żółciak siarkowy Żagwica listkowata Bondarzewia mesenterica

Można go pomylić z żagwicą listkowatą (Grifola frondosa), która ma szarobrązowe, łyżeczkowate kapelusze, białe pory niezmieniające koloru na czarny i silny orzechowy zapach. Podobny bywa też siarkowiec żółtopomarańczowy (Laetiporus sulphureus), który jest jaskrawo żółto-pomarańczowy. Od czasami podobnej żagwicy gałęzistej (Polyporus umbellatus) odróżnia go brak licznych, małych, okrągłych kapelusików na rozgałęzionym trzonie oraz czerniejące pory. Dla Meripilus kluczowe są duże, cienkie, wachlarzowate kapelusze o rdzawo-brązowym zabarwieniu i szybko czerniejące pory.

Źródło zdjęcia: Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.