Jeff Fryett via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Pierścieniak uprawny

Stropharia rugosoannulata

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Strophariaceae (pierścieniakowate) › Stropharia

Pierścieniak uprawny to duży, masywny grzyb blaszkowy o charakterystycznym, mięsistym owocniku. Kapelusz ma 5–20 cm średnicy, u młodych okazów jest półkulisty lub dzwonkowaty, później wypukły do płaskiego, często z szerokim, niskim garbem. Powierzchnia jest gładka, sucha lub lekko lepka po deszczu, o barwie od czerwonobrązowej, winnobrązowej lub kasztanowej u młodych owocników, przez ochrowobrązową, aż po płowożółtą lub kremową u starszych, wyblakłych okazów. Brzeg kapelusza jest początkowo podwinięty, często z resztkami osłony. Blaszki są przyrośnięte lub szeroko przyrośnięte, gęste, początkowo białawe lub szarawe, z wiekiem szarofioletowe, a w końcu ciemnofioletowobrązowe w miarę dojrzewania zarodników. Wysyp zarodników ma barwę fioletowobrązową. Trzon jest cylindryczny, pełny, białawy do kremowego, z wiekiem żółknący, u podstawy zgrubiały i pokryty białymi, grubymi chwytnikami grzybni (ryzomorfami). Na trzonie znajduje się duży, mięsisty, biały pierścień, który jest cechą diagnostyczną: ma on na spodniej stronie wyraźne, zębate lub koliste, koronowate bruzdowanie (stąd łacińskie rugosoannulata – ‘z pomarszczonym pierścieniem’), a jego dolna część często jest podobna do gwiazdki. Miąższ jest biały, zwarty i jędrny. Gatunek odróżnia się od większości innych grzybów blaszkowych połączeniem czerwonobrązowego kapelusza, fioletowoszarych blaszek, białego trzonu i bruzdowanego pierścienia. Pochodzi prawdopodobnie z Ameryki Północnej lub Europy, w Polsce występuje jako gatunek uprawiany i zdziczały. Jest chętnie uprawiany na słomie i zrębkach drewna, dlatego bywa nazywany grzybem ogrodowym lub „grzybem olbrzymem”. Często pojawia się na zrębkach, w ogrodach, na rabatach z kompostem i ściółką z kory.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Purpurowobrązowy
Średnica kapelusza: 5–20 cm
Wysokość trzonu: 8–20 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy albo zmienia ją bardzo nieznacznie.
Zapach i smak: Zapach łagodny, przyjemny, lekko rzodkiewkowo-ziemisty lub owocowy, o małej intensywności; smak łagodny, orzechowy, u starszych owocników lekko rzodkiewkowaty.

Siedlisko

Parki/ogrodySkraj lasu / polanaŁąka/pastwisko

Występuje na ściółce zrębkowej, korze, słomie, kompoście i bogatej w próchnicę glebie w ogrodach, parkach, na skrajach lasów i łąkach. Preferuje miejsca ciepłe, wilgotne i bogate w materię organiczną. W Polsce owocniki pojawiają się od czerwca do października, najobficiej po deszczach latem i wczesną jesienią. Rośnie pojedynczo lub w grupach, głównie na niżu.

⚠ Uwaga na pomyłki

Agaricus silvicola Płachetka zwyczajna Pieczarka okazała włośnianka rosista

Można go pomylić z innymi dużymi grzybami blaszkowymi o pierścieniu, w tym z gatunkami rodzaju Agaricus (pieczarki), które mają jednak wolne blaszki różowiejące i brązowiejące, oraz z niektórymi gatunkami trującymi z rodzaju Cortinarius lub Hebeloma, które mają rdzawobrązowy wysyp zarodników i brak bruzdowanego pierścienia. Pierścieniak ma blaszki fioletowoszare i charakterystyczny pierścień z zębatym spodem. Zawsze należy sprawdzić barwę wysypu zarodników i budowę pierścienia.

Źródło zdjęcia: Jeff Fryett via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.