George Cox via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Maślak ziarnisty

Suillus granulatus

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Suillaceae (maślakowate) › Suillus (maślak)

Suillus granulatus, zwany maślankę granulowaną lub borowikiem granulowanym, to średni do małego rozmiaru grzybek wyróżniający się żółtawą do pomarańczowożółtej barwą kapelusza, który może mieć odcienie brązu przy brzegu. Kapelusz ma średnicę 3–10 cm, jest półkulisty u młodych osobników, potem płaski, powierzchnia gładka, lśniąca, szczególnie w wilgotnym powietrzu. Hymenofor to żółte pory, bardzo drobne i równomiernie rozmieszczone, które wydają krople żółtej cieczy (mleczka) w młodym wieku — stąd nazwa maślanka. Trzon jest sztywny, cylindryczny, barwy żółtej z charakterystycznymi malutkimi granulami (ziarneczkami) na powierzchni, szczególnie w górnej części — to cecha eponimu gatunku. Miąższ jest żółtawy, łagodny, nie zmienia barwy po uszkodzeniu. Struktura pórów i brak pierścienia odróżniają go od innych suillonów i borowików. Grzybek ten tworzy mikoryzę wyłącznie ze sosnami, preferując mniej zasolone i bardziej kwasne tereny. Pojawia się od czerwca do października, najobfitiej w lipcu i sierpniu. Nazwa łacińska granulatus odnosi się właśnie do granulawych ziarneczek na trzonie. Grzybek jest jadalny, warty zbierania ze względu na smak i możliwość łatwego czyszczenia — pory można łatwo usunąć łyżką.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyBrązowyPomarańczowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Żółty
Średnica kapelusza: 3–10 cm
Wysokość trzonu: 4–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu, pozostaje żółtawy do kremowego.
Zapach i smak: Zapach wyraźny, przyjemny, grzybowy, delikatnie aromatyczny. Smak łagodny, grzybowy, nietrujący.
Podłoże: Gleba

Siedlisko

Las iglastyLas mieszany

Suillus granulatus rośnie wyłącznie w lasach iglastych, zwłaszcza w młodych i średniopostawionych sosnówkach, na glebach lekkich, piaszczystych, kwaśnych, niezbyt wilgotnych. Preferuje tereny nizinne i wyżynne w Polsce. Owocniki pojawiają się od czerwca do października, najobfitiej w lipcu i sierpniu, szczególnie po opadach deszczu. Gatunek wyraźnie związany z sosnami, rzadko spotykany poza ich zasięgiem.

⚠ Uwaga na pomyłki

Boletus erythropus Maślak zwyczajny

Można pomylić z innymi gatunkami rodzaju Suillus, zwłaszcza S. luteus (maślanka granulowana), która ma jednak wyraźny pierścień na trzonie oraz bardziej wyraźnie ciemną nakrywę na porach. S. granulatus natomiast nie ma pierścienia. Również z Xerocomelus chrysenteron, ale gatunek ten ma całkowicie inny hymenofor z giełkami, a nie porami. Nie należy mylić z jadalnymi podgrzybkami (Xerocomelus), które mają wyraźnie inne cechy morfologiczne.

Źródło zdjęcia: George Cox via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin