Carminda Santos via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Pieczarka szarołuskowa

Agaricus moelleri

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Agaricaceae (pieczarkowate) › Agaricus

Pieczarka szarołuskowa tworzy średniej wielkości do dużych owocniki. Kapelusz o średnicy zwykle 5–12 cm jest za młodu półkulisty lub jajowaty, później wypukły do rozpostartego. Skórka jest biaława lub kremowa, pokryta drobnymi, szarobrązowymi do czarniawobrązowych włókienkowatymi łuseczkami, skupionymi gęściej w środku kapelusza, gdzie tworzą ciemniejszą, prawie jednolitą plamę; ku brzegowi łuski rzedną i robią się promieniste. Pod łuskami tło jest białawe, a po dotknięciu kapelusz żółknie, szczególnie na brzegu. Blaszki są wolne, gęste, za młodu bladoróżowe, potem czerwonawe, a u dojrzałych owocników czekoladowobrązowe do purpurowobrązowych, ze względu na barwę zarodników. Trzon jest walcowaty, w dolnej części zgrubiały lub z lekko bulwiastą podstawą, biały, gładki, z białym, błoniastym, zwisającym pierścieniem, często dwuwarstwowym. Miąższ jest biały, w podstawie trzonu po przecięciu szybko żółknie, a zapach jest wyraźnie fenolowy (atramentowy, jak szpitalny lub jodyna), co wraz z gotowaniem się nasila i jest bardzo charakterystyczne. Gatunek należy do sekcji Xanthodermatei – pieczarek żółknących i trujących. Do ich rozpoznania służy kombinacja: ciemnych, szarych łusek na kapeluszu, szybkiego żółknięcia podstawy trzonu oraz fenolowego zapachu. Nazwa moelleri upamiętnia niemieckiego badacza (Alfred Möller). Dawniej gatunek często mylono z Agaricus placomyces, który był opisywany z Ameryki Północnej; obecnie europejskie okazy określa się jako A. moelleri.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałySzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Purpurowobrązowy
Średnica kapelusza: 5–12 cm
Wysokość trzonu: 5–10 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu żółknie, najszybciej i najintensywniej w podstawie trzonu (chromowożółta plama), a z czasem może brązowieć; kapelusz po potarciu również żółknie.
Zapach i smak

Siedlisko

Parki/ogrodyLas iglastyLas mieszanyLas liściastySkraj lasu / polana

⚠ Uwaga na pomyłki

pieczarka płaska Pieczarka Karbolowa Agaricus campestris Pieczarka biaława Agaricus bisporus

Można ją pomylić z jadalnymi pieczarkami, zwłaszcza z pieczarką łąkową, polną, leśną lub z pieczarką dwuzarodnikową. Odróżniają ją: ciemne, szare łuski w środku kapelusza, intensywny zapach fenolu/atramentu, szybkie żółknięcie podstawy trzonu oraz żółknięcie po potarciu. Blisko podobna jest Agaricus xanthodermus (pieczarka żółtawa), która ma bielszy, gładszy kapelusz bez ciemnych łusek i także jest trująca. Młode okazy bywają mylone również z trującymi muchomorami z białymi blaszkami (np. Amanita phalloides, A. virosa), jednak te mają białe blaszki i bulwiastą podstawę z pochwą (woreczkiem).

Źródło zdjęcia: Carminda Santos via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin