Hydrocycler (Elizabeth Dougherty) via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Czubajka czerwieniejąca

Chlorophyllum rhacodes

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Agaricaceae (pieczarkowate) › Chlorophyllum

Czubajka czerwieniejąca to grzybień o średnicy kapelusza 5–15 cm, początkowo półkulisty, następnie rozpostarty, z charakterystyczną białawą lub kremowobiałą skórką podzieloną na brązowe łatki lub pierścienie. Powierzchnia kapelusza jest włóknista, czasem podsypana drobnymi brązowymi plamkami. Blaszki są białe, wolne, gęste, najpierw dotykają pierścienia. Trzon ma wysokość 8–18 cm, jest białawy, cylindryczny, tuż pod kapeluszem zwęża się nieco, oraz ma charakterystyczną białą lub szarawo-białą dwuczęściową wółkę (pierścień), która swobodnie przesuwa się po trzonie. U podstawy trzonu znajduje się szeroka, czasem podzielona na zęby lub promienista struktura – resztki powłoki uniwersalnej (volva). Miąższ jest biały, lecz charakterystycznie szybko czerwienieje po przekrojeniu, szczególnie w górnej części i pod skórką. Ta cecha jest kluczowa dla rozpoznania gatunku. Grzybień ma nieprzyjemny, drażniący zapach. Czubajka czerwieniejąca to saprotroph rosnący na wzbogaconych, bogatych glebach w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, a także w parkach i ogrodach. Owocnikami występuje od czerwca do listopada, zazwyczaj w grupach lub skupieniach, najchętniej na siedliskach z obfitością martwej materii organicznej, mulczu i opadłych liści. Preferuje wilgotne i ciepłe lato oraz jesień. Gatunek został nazwany "czerwieniejącą" (rhacodes pochodzi od greckiego "rhacos" — łatka) ze względu na charakterystyczne łatkowate rozczłonkowanie kapelusza oraz – co istotne – czerwienienie się miąższu. Historia tego gatunku w Europie jest bogata; do lat 80. XX wieku był uważany za jadalny i pojawił się na stołach wielu europejskich domów. Jednak pod koniec XX wieku coraz częściej zgłaszano przypadki zatruć, co doprowadziło do przeklasyfikowania go z edywalnego na trujący lub co najmniej mocno drażniący.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 5–15 cm
Wysokość trzonu: 8–18 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ białawy, szybko czerwienieję po przekrojeniu lub przy uszkodzeniu, zwłaszcza w górnej części i pod skórką kapelusza.
Zapach i smak: Zapach drażniący, nieprzyjemny, szczególnie przy gotowaniu. Smak ostry i drażniący.

Siedlisko

Las iglastyLas liściastyLas mieszanyParki/ogrody

Gatunek saprotroficzny, preferuje siedliska leśne i pozaleśne bogate w materię organiczną. Rośnie zarówno w lasach iglastych, liściastych, jak i mieszanych, a także w parkach, ogrodach i na mulczowych rabatach. Rosnąć zaczyna na ziemi, wzbogaconej humusem, w warunkach podwyższonej wilgotności. Sezon owocnikowania to czerwiec–listopad, szczególnie obserwuje się go w ciepłych, wilgotnych okresach lata i wczesnej jesieni.

⚠ Uwaga na pomyłki

Leucoagaricus leucothites Czubajka kania Sinoblaszek trujący

Czubajkę czerwieniejącą można pomylić z innymi czubajkami, szczególnie z Chlorophyllum molybdites (Czubajka szmaragdowozielona), która ma zielonkawy odcień blaszek i jest wyraźnie bardziej trująca. Może też być mylona z Macrolepiota procera (Czubajka pospolita), która jest jednak większa, ma inny kształt wółki (nieposuwista) i nie czerwienieje. Od Leucoagaricus leucothites (Czubajka gołąbkowata) różni się obecnością charakterystycznej wółki (volvy) u podstawy i czerwienieniem miąższu.

Źródło zdjęcia: Hydrocycler (Elizabeth Dougherty) via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin