
Annette Herz via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
Clathrus ruber
⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.
Okratek czerwony tworzy charakterystyczny owocnik w kształcie pustej w środku, kulistej lub jajowatej klatki o średnicy zwykle 4–12 cm, zbudowanej z ramion tworzących siateczkę o wielokątnych oczkach. Ramiona są koralowoczerwone, pomarańczowoczerwone lub różowawe, gąbczaste, w przekroju rurkowate i poprzecznie pomarszczone. Wewnętrzna strona siatki pokryta jest cuchnącą, oliwkowozielonobrunatną, śluzowatą glebą zawierającą zarodniki. Nie ma typowego kapelusza ani wyraźnego trzonu – siatka siedzi bezpośrednio na pochwie lub na bardzo krótkiej podstawie. Owocnik rozwija się z podziemnego, białawego, jajowatego „jaja” o średnicy ok. 3–6 cm, pokrytego błoniastą osłoną (wolwą) i przytwierdzonego do podłoża białymi sznurami grzybni (ryzomorfami). Po pęknięciu osłony siatka szybko, w ciągu kilku godzin, się rozprężna i wynurza. Pozostałością jest biaława pochwa u podstawy. Śluzowata gleba wabi muchy i inne owady, które roznoszą zarodniki. Wygląd jest tak charakterystyczny, że trudno go pomylić z innymi gatunkami. Nazwa rodzajowa pochodzi od gr. klethra (krata), epitet ruber oznacza „czerwony”. Gatunek ciepłolubny, pierwotnie śródziemnomorski, w Polsce należy do rzadkich, lecz coraz częściej notowanych (być może w związku z ocieplaniem klimatu), spotykany głównie w ciepłych miejscach, często w parkach i ogrodach, także na ściółce z zrębków drzewnych. Młode jaja bywają mylone z jajami innych sromotnikowatych lub purchawek.
🛡 Ochrona ścisła — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.
Saprotrof rosnący na ziemi bogatej w próchnicę, wśród butwiejącego drewna, ściółki liściastej, zrębków i kory, w parkach, ogrodach, na skrajach lasów liściastych i na łąkach. Preferuje miejsca ciepłe, osłonięte i wilgotne, najczęściej na niżu i w pogórzu. W Polsce owocniki pojawiają się od lata do jesieni, zwłaszcza po ciepłych, deszczowych okresach.
Sromotnik bezwstydnyClathrus cancellatusOkratek australijski
Charakterystyczna kratownica jest trudna do pomylenia z innymi gatunkami. Młode „jaja” można pomylić z jajami sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus) lub z młodymi purchawkami; po przekrojeniu jajo okratka ma kratkowaną strukturę, a nie trzon z kapeluszem. Podobny jest też okratek australijski (Clathrus archeri) o ramionach rozchodzących się w kształcie ramion ośmiornicy.
Źródło zdjęcia: Annette Herz via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)
Autor opisu: Miłosz Admin