Else Landsem via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Bruzdniczek największy

Clitopilus prunulus

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Entolomataceae › Clitopilus

Bruzdniczek największy to średniej wielkości grzyb kapeluszowy o białawym, kremowobiałym do szarawego kapeluszu. Kapelusz ma 3–10 cm średnicy, w młodości jest wypukły, później płaski, a z wiekiem środek się zagłębia, a brzeg często pozostaje falisty, płatowaty i długo podwinięty. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno aksamitna lub jakby zamszowa, przy dotknięciu i w wilgotnej pogodzie bywa nieco lepka i śliska. Barwa jest biała, kremowa lub szarobiała, czasem z lekkim odcieniem brązowawym. Hymenofor tworzą blaszki zbiegające na trzon, dość gęste, początkowo białawe, w miarę dojrzewania zarodników stają się różowawe, łososioworóżowe do cielistych. Odbitka zarodników jest różowa, co jest cechą rodziny Entolomataceae. Zarodniki są podłużnie elipsoidalne, podłużnie prążkowane, z kilkoma podłużnymi żebrami, widocznymi w mikroskopie. Trzon ma 2–6 cm wysokości, jest krótki, pełny, walcowaty lub lekko zgrubiały, często nieco ekscentryczny i zakrzywiony, białawy, gładki do delikatnie oprószonego u nasady. Miąższ jest biały, miękki, kruchy, o silnym zapachu mącznym. Najważniejszą cechą rozpoznawczą są zbiegające, różowiejące blaszki, mączny zapach i jasny kapelusz o falistym brzegu. Nazwa rodzajowa Clitopilus oznacza kapelusz pochyły, a epitet prunulus odnosi się do podobieństwa zapachu lub wyglądu do śliwki. Polska nazwa zwyczajowa to też „młynarzyk”, od zapachu mąki. Gatunek jest szeroko rozpowszechniony w Polsce i bywa pospolity w lasach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałySzaryKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Różowy
Średnica kapelusza: 3–10 cm
Wysokość trzonu: 2–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu i uszkodzeniu nie zmienia barwy, pozostaje biały.
Zapach i smak: Zapach wyraźnie mączny, świeżo zmielonej mąki lub ogórka, dość intensywny, zwłaszcza po przełamaniu owocnika; smak łagodny, mączny.

Siedlisko

Las liściastyLas iglastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Entoloma lividum Clitocybe rivulosa Clitocybe dealbata Clitocybe phyllophila Hygrophorus penarius Dzwonkówka trująca

Najgroźniejsze są trujące wąskoblaszkowce i dzwonkówki, zwłaszcza lejkówka wybielona (Clitocybe rivulosa/dealbata) oraz inne białe lejkówki zawierające muskarynę. Mają one jednak blaszki białe lub kremowe, nigdy różowiące, oraz zwykle brak wyraźnego mącznego zapachu. Śmiertelnie trujące wąskoblaszkowce, np. Entoloma sinuatum (dzwonkówka jadowita, wielkie blaszki żółtawo-różowawe, zapach mączny), mają jednak blaszki przyrośnięte, a kapelusz większy i mięsistszy. Bezpieczne rozróżnienie wymaga sprawdzenia koloru odbitki zarodników i kształtu blaszek, a także zapachu. Nie zbierać do jedzenia bez pewnej identyfikacji.

Źródło zdjęcia: Else Landsem via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin