bogsuckers via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Czernidłak pstry

Coprinopsis picacea

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Psathyrellaceae (kruchaweczkowate) › Coprinopsis

Czernidłak pstry to duży, efektowny grzyb o kapeluszu z młodu jajowatym lub walcowato-dzwonkowatym, później dzwonkowatym i stożkowato rozpostartym, o średnicy zwykle 3–7 cm. Jest on ciemnobrązowy, szarobrązowy do niemal czarnego i pokryty białymi, kłaczkowatymi lub płatkowatymi resztkami osłony ogólnej, które tworzą charakterystyczne „sroczy” kontrast bieli i czerni (stąd nazwa pstry, łac. picacea – srokaty, od łac. pica, sroka). Z czasem osłona częściowo się zmywa lub spada, a brzeg kapelusza prążkuje się i rozpływa wraz z blaszkami. Blaszki są gęste, wolne, początkowo białawe, potem różowawe i szarobrązowe, w końcu czarne, rozpływające się (autolizują), jak u innych czernidłaków. Trzon jest wysoki, smukły, walcowaty, 8–20 cm, białawy, gładki lub jedwabisto-włókienkowaty, pusty w środku, u podstawy zgrubiały, często wrzecionowaty i lekko ukorzeniony, bez pierścienia. Miąższ jest cienki, kruchy, białawy. Zarodniki są czarne, gładkie, elipsoidalne z centralnym porem rostkowym. Gatunek rozpoznaje się po kontraście ciemnego kapelusza z białymi łatami, wysokim trzonie oraz nieprzyjemnym zapachu. Czernidłak pstry jest rzadki i w Polsce uchodzi za gatunek wskazujący na starsze, żyzne lasy liściaste. Jest saprotrofem rozwijającym się na ściółce i próchnicy, często związanym z bukami, zwłaszcza na glebach zasobnych w wapń.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowySzaryBiały

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Czarny
Średnica kapelusza: 3–7 cm
Wysokość trzonu: 8–20 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cienki i delikatny, po przekrojeniu nie zmienia wyraźnie barwy, a jedynie dojrzałe blaszki z wiekiem czernieją i się rozpływają.
Zapach i smak: Zapach nieprzyjemny, nieco gazowy lub zgniłkowaty, wyraźnie wyczuwalny, zwłaszcza u starszych owocników; smak nie jest istotną cechą rozpoznawczą i nie należy go sprawdzać.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyParki/ogrody

Rośnie pojedynczo lub w małych grupach w żyznych lasach liściastych, zwłaszcza bukowych i mieszanych, na ściółce i próchnicznej glebie, często na podłożu wapiennym. Spotykany bywa także w parkach i na ocienionych skrajach lasów, głównie na niżu i w pogórzu. Owocniki pojawiają się od późnego lata do jesieni, najczęściej w wilgotne, ciepłe okresy. Gatunek jest w Polsce rzadki.

⚠ Uwaga na pomyłki

Coprinopsis romagnesiana Czernidłak kołpakowaty Czernidłak pospolity Czernidłak srokaty

Można go pomylić z czernidłakiem pstrym podobnymi czernidłakami, zwłaszcza z czernidłakiem szarym (Coprinopsis atramentaria) i czernidłakiem kołpakowatym (Coprinus comatus). Czernidłak szary ma szarobrązowy kapelusz bez wyraźnych białych łat i rośnie kępkowo, a czernidłak kołpakowaty ma biały, łuskowaty kapelusz i pierścień. Czernidłak pstry wyróżnia się białymi płatkami na ciemnym kapeluszu, pojedynczym wzrostem i nieprzyjemnym zapachem. Wszystkie wymienione gatunki wymagają ostrożności, ponieważ część czernidłaków może wywoływać objawy zatrucia po spożyciu z alkoholem.

Źródło zdjęcia: bogsuckers via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin