kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Czernidłak srokaty

Coprinopsis lagopus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Psathyrellaceae (kruchaweczkowate) › Coprinopsis

Czernidłak srokaty to niewielki, bardzo delikatny grzybek o owocniku kruchym i szybko przemijającym, zwykle żyjący zaledwie kilka godzin do jednego dnia. Kapelusz młodych owocników jest jajowaty lub wąsko stożkowaty, po rozwinięciu dzwonkowaty, a następnie szeroko rozpostarty, wręcz płasko rozłożony, o średnicy zwykle 1–3 cm. Powierzchnię pokrywa początkowo gęsty, biały lub szarawy włóknisty, wełnisty meszek (resztki osłony), który z czasem rozpada się na drobne kosmki i łuseczki, a spod nich prześwituje szarobrązowa, szarawa lub ciemnoszara skórka. Brzeg kapelusza jest głęboko bruzdowany i prążkowany, w starszych okazach podwijany ku górze i rozpływający się (autolizujący), ale u tego gatunku często bardziej zawijający się niż rozpływający w czarną maź. Blaszki są gęste, wąsko przyrośnięte lub prawie wolne, początkowo białawe, potem szare i w końcu czarne od dojrzewających zarodników, brzegiem jaśniejsze. Trzon jest wysmukły, cienki, długi (4–12 cm), kruchy, wewnątrz pusty, biały lub białawy, pokryty drobnym meszkiem, u podstawy lekko zgrubiały, pozbawiony pierścienia. Zarodniki są czarne w odcisku. Gatunek rozpoznaje się po drobnych rozmiarach, szarym, silnie rozpostartym i podwiniętym kapeluszu z delikatnym włóknistym meszkiem oraz bardzo szybkim przemijaniu. Cechą mikroskopową są charakterystyczne szczeciniaste (sztywne, ciemne) włoski na powierzchni kapelusza i trzonu. Nazwa gatunkowa lagopus (gr. „zajęcza stopa”) nawiązuje do meszkowatego, puszystego owocnika przypominającego łapkę zająca; polska nazwa „srokaty” odnosi się do kontrastowego, plamistego wyglądu kapelusza.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Czarny
Średnica kapelusza: 1–3 cm
Wysokość trzonu: 4–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest bardzo cienki i delikatny, po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach niewyraźny, nieswoisty, lekko grzybowy lub ziemisty; smak nieistotny i niezalecany do sprawdzania.
Podłoże: Gleba, Ściółka, Martwe drewno

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie pojedynczo lub w małych grupach na gnijących resztkach drewna, zbutwiałych liściach, próchnicy i glebie bogatej w materię organiczną. Spotykany jest w lasach liściastych i mieszanych, na obrzeżach lasów, w parkach i ogrodach, często w miejscach wilgotnych i zacienionych. Owocniki pojawiają się od późnej wiosny do jesieni, zwłaszcza po deszczach, w wilgotnej i ciepłej pogodzie. Występuje od niżu po niższe położenia górskie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Coprinopsis macrocephala Coprinopsis lagopides Coprinopsis friesii Czernidłak gromadny czernidłówka szarawa

Można go pomylić z innymi drobnymi czernidłakami o meszkowatym kapeluszu, zwłaszcza z czernidłakiem kędzierzawym lub gwiaździstozarodnikowym, a także z gatunkami z grupy Coprinopsis cinerea i Coprinopsis macrocephala. Odróżnia się go głównie po cechach mikroskopowych: sztywnych, ciemnych szczecinkach na powierzchni kapelusza i trzonu oraz kształcie zarodników. Makroskopowo od czernidłaka szarego (C. cinerea) jest zwykle delikatniejszy i mniej mocno oprószony ziarnistym nalotem. Żaden z możliwych sobowtórów nie jest groźnie trujący, ale wszystkie są nieistotne kulinarnie.

Źródło zdjęcia: kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin