Perry Gunnar Larsen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mleczaj niebieszczejący

Lactarius quieticolor

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactarius (mleczaj)

Kapelusz ma 4–10 cm średnicy. Młody jest wypukły z wklęsłym środkiem i podwiniętym brzegiem, potem staje się płasko lejkowaty. Powierzchnia jest gładka, w wilgotne dni lekko śliska i bywa słabo strefowana koncentrycznie. Barwa to pomarańczowa lub pomarańczowo-łososiowa z wyraźnym szarawym, szarolilowym lub niebieskawozielonkawym odcieniem. Starsze owocniki i miejsca uszkodzone zielenieją lub niebieszczeją, co tłumaczy polską nazwę. Blaszki są gęste, dość wąskie, zbiegające lekko na trzon, pomarańczowe lub łososioworóżowe. Po dotknięciu przebarwiają się na szarozielono. Zarodniki są jasnokremowe. Trzon jest walcowaty, krótki i krępy, 3–7 cm wysokości, w kolorze kapelusza lub nieco jaśniejszy. Często ma pomarańczowe, płytkie dołki (zagłębienia), a z wiekiem jest pusty w środku. Miąższ jest kruchy, jasnopomarańczowy, wydziela obfite pomarańczowe mleko, które długo nie zmienia barwy. Podstawa trzonu często przebarwia się winnoczerwono lub fioletowawo. To jeden z gatunków z grupy rydzów (Lactarius deliciosus agg.), a jego cechą wyróżniającą jest związek z sosną oraz szaro-niebieskawy odcień kapelusza. Od rydza (L. deliciosus) i mleczaja świerkowego (L. deterrimus) odróżnia go przede wszystkim ścisła więź z sosną, nie z świerkiem. Ma też mniej intensywne, bardziej szarawe zabarwienie i inny sposób przebarwiania miąższu. Nazwa quieticolor (łac. quietus – spokojny, color – barwa) odnosi się do stonowanej barwy owocnika. Jest to gatunek opisany przez Romagnesiego w XX wieku i wcześniej często włączany do szerzej pojmowanych rydzów.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowySzaryZielony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu jest pomarańczowy i powoli, w ciągu kilkunastu minut, przebarwia się na winnoczerwono lub fioletowawo, zwłaszcza w podstawie trzonu. Pomarańczowe mleko długo pozostaje pomarańczowe, a przebarwienia na szaro-zielonkawe pojawiają się głównie na uszkodzonych blaszkach i na kapelu

Siedlisko

Las iglastyLas mieszany

Rośnie w lasach sosnowych i mieszanych z sosną zwyczajną (Pinus sylvestris), z którą tworzy mikoryzę. Preferuje gleby kwaśne, piaszczyste, umiarkowanie wilgotne, często w bardziej widnych drzewostanach, na mchu i w ściółce. Owocniki pojawiają się od późnego lata do jesieni (sierpień–listopad), zwłaszcza po obfitszych opadach. Występuje głównie na niżu i w niższych partiach gór, miejscami dość rzadko.

⚠ Uwaga na pomyłki

Mleczaj zmienny Lactarius deliciosus Mleczaj jodłowy Mleczaj świerkowy

Można go pomylić z innymi gatunkami z grupy rydzów. Rydz (Lactarius deliciosus) rośnie pod sosną i świerkiem, ma wyraźniej strefowany, bardziej pomarańczowy kapelusz i mleko szybciej czerwieniejące. Mleczaj świerkowy (L. deterrimus) rośnie pod świerkiem, a jego mleko przebarwia się na czerwono. Mleczaj półpomarańczowy (L. semisanguifluus) ma mleko szybko czerwieniejące i miąższ przebarwiający się na krwistoczerwono. Gatunki te są w większości jadalne, ale pomarańczowe mleczaje bez zmiany barwy mleka mogą być ostrzejsze w smaku. Do rozpoznania ważny jest gospodarz (sosna), barwa kapelusza i tempo przebarwiania mleka oraz miąższu.

Źródło zdjęcia: Perry Gunnar Larsen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin