Stella Fish via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Łuskwiak złotawy

Pholiota aurivella

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Strophariaceae (pierścieniakowate) › Pholiota

Łuskwiak złotawy tworzy duże, mięsiste owocniki z kapeluszem o średnicy zwykle 4–15 cm. Młode okazy mają kapelusz półkulisty lub dzwonkowaty, z wiekiem staje się on wypukły do płasko rozpostartego, często z szerokim, tępym garbem. Powierzchnia jest wyraźnie śliska i kleista, zwłaszcza w wilgotne dni. Barwa to złotożółta, żółtopomarańczowa do rdzawobrązowej, najintensywniejsza na środku. Na kapeluszu leżą duże, przylegające, rdzawobrązowe łuski, ułożone nieregularnie lub koncentrycznie. Są one ciemniejsze od tła i po deszczu mogą się częściowo zmywać, ale łuski nie są odstające jak u łuskwiaka cierpkiego. Brzeg kapelusza u młodych owocników bywa podwinięty i ozdobiony resztkami osłony. Hymenofor tworzą blaszki gęste, przyrośnięte do trzonu (czasem lekko zbiegające ząbkiem). Młode są bladożółte lub kremowożółte, z wiekiem stają się oliwkowo-żółtobrązowe, a w końcu rdzawobrązowe. Wysyp zarodników ma barwę brązową do rdzawobrązowej. Trzon ma 5–12 cm długości i zwykle 1–2 cm grubości. Jest walcowaty, często zakrzywiony, w dolnej części łuskowaty lub włóknisty, żółtawy przechodzący w rdzawobrązowy ku podstawie. Pod kapeluszem zostaje włóknista strefa pierścieniowa, która szybko zanika lub brudzi się zarodnikami. Miąższ jest jasnożółty, jędrny, w trzonie włóknisty, a przy podstawie rdzawy. Gatunek rośnie pojedynczo lub w niewielkich kępkach, zwykle wysoko na pniach i grubych konarach, często na wysokości kilku metrów, co ułatwia odróżnienie od wielu łuskwiaków rosnących nisko. Nazwa rodzajowa pochodzi od gr. pholis – łuska, a epitet aurivella od łac. aurum (złoto) i oznacza „złotawy”, nawiązując do barwy kapelusza. Jest słabym pasożytem lub saprotrofem powodującym białą zgniliznę drewna, a bywa spotykany także na drzewach osłabionych i rosnących w parkach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyPomarańczowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 4–15 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest żółtawy, a w podstawie trzonu rdzawy; po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia wyraźnie barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, łagodny, lekko grzybowy, bez wyraźnych cech charakterystycznych; smak łagodny lub nieco gorzkawy, a skórka kapelusza jest śluzowata i mało apetyczna.

Siedlisko

Las liściastyParki/ogrodyMartwe drewno/pniakiSkraj lasu / polana

Rośnie na pniach, konarach i pniakach drzew liściastych, najczęściej buka, jesionu, klonu, wierzby i topoli. Zasiedla drzewa żywe, osłabione, a także martwe. Spotyka się go w lasach liściastych i mieszanych, w parkach, alejach, na skrajach lasów i w starych sadach. Preferuje stanowiska w niższych położeniach, o dużej wilgotności powietrza, choć bywa też w ciepłych miejscach. Owocniki pojawiają się od końca lata do późnej jesieni (sierpień–listopad), najliczniej po jesiennych deszczach.

⚠ Uwaga na pomyłki

hełmówka jadowita Łuskwiak ognisty Łuskwiak nastroszony Łuskwiak tłustawy Łysak wspaniały

Najczęściej mylony jest z innymi łuskwiakami. Łuskwiak jaskrawy (Pholiota flammans) ma jaskrawo żółte łuski i żółty trzon. Łuskwiak śluzowaty (Pholiota adiposa) jest mniej wyraźnie łuskowaty i ma delikatniejsze, jaśniejsze łuski. Łuskwiak cierpki (Pholiota squarrosa) ma łuski sztywne i odstające oraz wyczuwalny zapach rzodkwi lub czosnku. Znacznie groźniejsza jest konfuzja z jesiennymi gatunkami rosnącymi na drewnie, np. z śmiertelnie trującą hełmówką jadowitą (Galerina marginata), która jest jednak mniejsza, ma gładki, wilgotny, miodowobrązowy kapelusz, wyraźny pierścień i rośnie w kępach. Pewne rozpoznanie wymaga doświadczenia, dlatego nie zaleca się zbierania do spożycia.

Źródło zdjęcia: Stella Fish via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin