Hill Craddock via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

hełmówka jadowita

Galerina marginata

Śmiertelnie trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Hymenogastraceae (podziemniczkowate) › Galerina (hełmówka)

Hełmówka jadowita to niewielki, kruchy grzyb o kapeluszu średnicy zwykle 1–4,5 cm. U młodych owocników kapelusz jest dzwonkowaty lub wypukły, później rozpościera się i zwykle zachowuje niski, szeroki garb. Skórka jest gładka, w stanie wilgotnym prześwitująco prążkowana przy brzegu i błyszcząca, miodowożółta, rdzawobrązowa lub ochrowobrązowa. Po przeschnięciu staje się wyraźnie jaśniejsza, ochrowa, często z ciemniejszym obrzeżem strefy higrofanicznej, co daje charakterystyczny dwubarwny wygląd. Blaszki są dość gęste, przyrośnięte lub lekko zbiegające ząbkiem, początkowo żółtawe, potem rdzawobrązowe od dojrzewających zarodników. Odcisk zarodników jest rdzawobrązowy. Trzon jest smukły, cylindryczny, wysokości 2–7 cm, włóknisty, żółtobrązowy, ciemniejący ku podstawie, często pokryty drobnymi białawymi włókienkami. W górnej części występuje cienki, błoniasty pierścień, który początkowo jest białawy, później brunatnieje od zarodników i bywa słabo widoczny lub zanika u starszych okazów. Miąższ jest cienki, brązowawy, o zapachu i smaku mącznym. Owocniki rosną zwykle w kępkach, rzadziej pojedynczo, na martwym drewnie i resztkach drzew iglastych oraz liściastych. Najważniejszą cechą rozpoznawczą są rdzawy odcisk zarodników, pierścień na trzonie, kępkowy wzrost na drewnie i higrofaniczny kapelusz. Gatunek zawiera amatoksyny, takie same jak w muchomorze zielonawym, i jest śmiertelnie trujący. Nazwa „marginata” odnosi się do obrzeżonego, wyraźnie odróżniającego się brzegu kapelusza, a angielska nazwa „funeral bell” nawiązuje do jego toksyczności. Gatunek jest szczególnie niebezpieczny, bo bywa mylony z jadalnymi gatunkami drewnożyjnymi.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyŻółtyPomarańczowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 1–4.5 cm
Wysokość trzonu: 2–7 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia wyraźnie barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu; pozostaje rdzawobrązowawy lub żółtobrązowy.
Zapach i smak: Zapach jest mączny, lekko ogórkowo-mączny, dość słaby; smak mączny i niewyraźny, ale ze względu na śmiertelną toksyczność nigdy nie wolno go sprawdzać przez kosztowanie.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyLas liściastyMartwe drewno/pniakiParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Maślanka wiązkowa Łuskwiak zmienny Opieńka miodowa Galerina autumnalis Łuskwiak nastroszony

Można go pomylić z jadalnym łysiczką lub gołąbkiem zwanym opieńką miodową oraz z innymi opieńkami, ale opieńki mają biały odcisk zarodników i zwykle są większe oraz mocniejsze. Podobne są też łuskwiak nastroszony i inne małe grzyby drewnożyjne o brązowym wysypie zarodników. Bezpieczne odróżnienie wymaga sprawdzenia koloru wysypu zarodników, obecności pierścienia i rdzawych blaszek. Nie wolno zbierać drobnych brązowawych grzybów rosnących na drewnie, jeśli nie ma całkowitej pewności co do gatunku.

Źródło zdjęcia: Hill Craddock via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin