Bjørn Eidhammer via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek żółciowy

Russula fellea

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek żółciowy ma kapelusz o średnicy zwykle 4–9 cm, w młodości półkulisty, później płasko rozpostarty, często z lekkim wgłębieniem pośrodku. Brzeg jest cienki, u starszych okazów delikatnie prążkowany. Skórka jest gładka, matowa lub lekko błyszcząca, w warunkach wilgotnych nieco lepka, barwy słomkowożółtej, miodowej do bladobrązowawej; środek bywa nieco ciemniejszy, a brzeg jaśniejszy. Cały owocnik jest zazwyczaj jednolicie słomkowy, a ten ubarwienie jest dość stałe i nie zawiera czerwonych ani fioletowych tonów. Blaszki są gęste, cienkie, przyrośnięte lub lekko zbiegające ząbkiem, u młodych owocników białawe, z wiekiem kremowe do bladosłomkowych. Wysyp zarodników jest biały do kremowego. Trzon ma 3–7 cm wysokości, jest walcowaty, nieco zgrubiały u podstawy, gładki lub delikatnie pomarszczony, barwy białawej do słomkowej, u dołu często jaśniejszy lub z lekkim rdzawym odcieniem. Wnętrze trzonu jest początkowo pełne, potem gąbczaste, w końcu watowate i komorowate. Miąższ jest biały, kruchy i łamliwy, typowy dla gołąbków. Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest bardzo ostry, palący i gorzki smak, a także owocowy zapach. Od podobnych żółtawych gołąbków odróżnia go jednolita słomkowa barwa całego owocnika (kapelusz, blaszki, trzon), brak wyraźnego żółknięcia i zwykle związek z bukami. Nazwa gatunkowa fellea pochodzi od łac. fel – żółć, co odnosi się do gorzkiego smaku, a polska nazwa „żółciowy” ma to samo źródło.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–9 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy w istotny sposób.
Zapach i smak: Zapach jest owocowy, wyraźnie przypomina jabłka lub zapach przywodzący na myśl kwiaty/geranium, a smak miąższu i blaszek jest od razu bardzo ostry i gorzki, co jest cechą diagnostyczną, ale test smaku należy robić tylko przez ledwie muśnięcie językiem i wypluć.
Podłoże: Gleba, Ściółka

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyGóry

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, najczęściej pod bukami, z którymi tworzy mikoryzę, szczególnie w buczynach na glebach próchnicznych, często nieco wapiennych, świeżych i umiarkowanie wilgotnych. Częstszy na terenach wyżynnych i w górach (regiel dolny), ale spotykany także na niżu. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwykle po okresach opadów, w ciepłej i wilgotnej pogodzie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Russula ochroleuca Gołąbek słodkawy Gołąbek jasnożółty Gołąbek złotawy

Można go pomylić z innymi żółtawymi i słomkowymi gołąbkami, np. gołąbkiem ochrowym (Russula ochroleuca), który ma bardziej intensywnie żółty kapelusz, jest mniej jednolity w ubarwieniu i ma łagodniejszy lub tylko lekko piekący smak, oraz z gołąbkiem wyborowym (Russula integra) i gołąbkiem złocistym (Russula aurea). Nie ma jednak groźnych śmiertelnie trujących sobowtórów, ale nie należy go mylić z gatunkami jadalnymi, bo jego gorycz psuje potrawy. Pewnym sprawdzianem jest bardzo ostry, gorzki smak (próba językiem, wypluć).

Źródło zdjęcia: Bjørn Eidhammer via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin