Oskari Virtanen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek słodkawy

Russula integra

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Kapelusz u młodych owocników jest półkulisty, potem wypukły, w końcu płaski i z wklęsłym środkiem, zwykle ma 5-14 cm średnicy. Skórka jest gładka, w wilgotnej pogodzie lepka i błyszcząca, a w suchej matowa. Barwa jest zmienna: od czerwonobrunatnej, kasztanowej, ciemnoczerwonej po purpurowobrunatną lub winnobrunatną, często z ciemniejszym, prawie czarniawym środkiem i jaśniejszymi, płowymi plamami. Brzeg kapelusza jest początkowo gładki, a z wiekiem staje się wyraźnie guzkowato prążkowany. Skórkę można zdejmować tylko częściowo, zwykle do połowy promienia kapelusza. Blaszki są dość gęste, początkowo kremowe, potem ochrowożółte do żółtych, przyrośnięte lub lekko zbiegające. Są stosunkowo szerokie, kruche, a na ostrzu mogą mieć brunatne plamki. Wysyp zarodników jest ochrowy do żółtego. Trzon ma 4-10 cm wysokości i jest gruby, walcowaty lub lekko maczugowaty, biały, czasem z lekkim różowawym lub brunatnym odcieniem u podstawy. Powierzchnia jest delikatnie zmarszczona lub podłużnie bruzdkowana, a wnętrze początkowo pełne, później gąbczaste. Miąższ jest biały, kruchy, o łagodnym orzechowym smaku. Z siarczanem żelaza daje różowawą reakcję. Gatunek odróżnia się dużymi, krępymi owocnikami o brunatnoczerwonej, lepkiej skórce, żółtymi blaszkami w dojrzałości, łagodnym smakiem i ochrowym wysypem zarodników. Nazwa gatunkowa „integra” (łac. całkowity, nienaruszony) nawiązuje do zwartego, masywnego pokroju owocników. W literaturze gatunek bywa traktowany szeroko, jako grupa blisko spokrewnionych taksonów. Jest to jeden z większych gołąbków, tworzących mikoryzę z drzewami iglastymi, szczególnie często spotykany w górskich lasach świerkowych.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyCzerwonyFioletowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Ochrowy
Średnica kapelusza: 5–14 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia wyraźnie barwy; u starszych okazów może bardzo powoli nabierać lekko kremowego lub żółtawego odcienia.
Zapach i smak

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyGóry

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej pod świerkiem, rzadziej pod sosną i jodłą, tworząc z nimi mikoryzę. Preferuje gleby próchniczne, świeże do wilgotnych, często lekko zasadowe lub wapienne. Najobficiej występuje w lasach górskich i podgórskich, ale spotyka się go także na niżu. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwłaszcza po ciepłych deszczach w późnym lecie i jesienią.

⚠ Uwaga na pomyłki

Russula olivacea Gołąbek błotny Gołąbek poduchowaty Gołąbek czerwonofioletowy Gołąbek śledziowy Gołąbek brunatny

Można go pomylić z innymi brunatnoczerwonymi gołąbkami. Gołąbek wydrążony (Russula badia) ma piekący, ostry smak i cedrowy zapach, a jego blaszki są przy ostrzu rdzawe. Gołąbek śmierdzący (Russula xerampelina) pachnie rybami lub krabami, a jego miąższ brunatnieje. Gołąbek zielonawy i inne czerwone lub fioletowe gołąbki o piekącym smaku (np. Russula sardonia, Russula torulosa) mają ostry miąższ lub blaszki. Gołąbek bagienny (Russula paludosa) ma jaskrawszy, czerwonopomarańczowy kapelusz i rośnie w innych siedliskach. Podstawą rozpoznania jest ostrożna próba smaku: kawałek miąższu lub blaszki należy przeżuć i wypluć, a przy ostrym, piekącym smaku gołąbka nie zbierać.

Źródło zdjęcia: Oskari Virtanen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin