Manuela Fiorini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek złotawy

Russula aurea

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek złotawy to średniej wielkości gołąbek o barwnym kapeluszu. U młodych owocników kapelusz jest półkulisty, później wypukły, a w końcu płasko rozpostarty z lekko wklęsłym środkiem. Brzeg jest wyraźnie prążkowany-guzkowany, zwykle dopiero u starszych okazów. Powierzchnia jest gładka, wilgotna i lekko lepka, a skórka ściąga się od brzegu do połowy kapelusza. Barwa jest zmienna: środek bywa czerwony, pomarańczowoczerwony lub brązowoczerwony, a ku brzegowi kapelusz jest złocistożółty lub żółtopomarańczowy. Taka dwubarwność jest bardzo charakterystyczna. Blaszki są gęste, kremowe do żółtych, u starszych owocników złotożółte, wąsko przyrośnięte lub prawie wolne, kruche i bez mleczka. Zarodniki mają odcień od żółtego do ciemnożółtego (zbliżony do tzw. barwy IVc–IVd wg Romagnesiego). Trzon jest cylindryczny lub nieco maczugowaty, biały z żółtym nalotem, kruchy i zwykle gładki albo lekko pomarszczony. Miąższ jest biały, kruchy, pod skórką żółtawy. Gatunek rozpoznaje się po żółtych blaszkach i żółtych zarodnikach, czerwono-żółtym kapeluszu oraz łagodnym smaku. Po zakwaszeniu i zastosowaniu siarczanu żelaza trzon reaguje różowawo. Nazwa naukowa pochodzi od łac. aureus, czyli złoty, i nawiązuje do złotożółtej barwy brzegu kapelusza oraz blaszek. Gatunek jest ciepłolubny i nieczęsto spotykany; w Polsce jest zwykle uznawany za rzadki lub lokalnie występujący i bywa dość nieliczny. Dawniej opisywany też jako Russula lutea s.l. w szerokim ujęciu, a w obrębie sekcji Russula należy do grupy gołąbków łagodnych o żółtych blaszkach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyPomarańczowyCzerwony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Żółty
Średnica kapelusza: 4–9 cm
Wysokość trzonu: 4–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu ani uszkodzeniu praktycznie nie zmienia barwy; tylko tuż pod skórką kapelusza bywa żółtawy.
Zapach i smak: Zapach słaby, owocowy lub prawie niewyczuwalny; smak łagodny, orzechowy, co odróżnia gatunek od ostrych gołąbków, jednak nie należy go sprawdzać przez kosztowanie bez pewnej identyfikacji.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w ciepłych dąbrowach, grądach i lasach bukowych, a także na skrajach lasów i w parkach. Tworzy mikoryzę głównie z dębem i bukiem, rzadziej z innymi drzewami liściastymi. Preferuje gleby żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne, często na niżu i w podgórzu. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, zwłaszcza po ciepłych i wilgotnych okresach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Russula emetica Gołąbek żółciowy Gołąbek jasnożółty Russula lutea Gołąbek zmiennobarwny

Można go pomylić z innymi gołąbkami o czerwono-żółtych kapeluszach. Gołąbek żółty (Russula claroflava) ma żółty kapelusz i szarzejący miąższ po uszkodzeniu. Gołąbek wybielały (Russula risigallina) jest mniejszy i delikatniejszy, o żółto-ochrowym kapeluszu. Gołąbek wymiotny (Russula emetica) ma czerwony kapelusz, białe blaszki i ostry, piekący smak, a Russula fellea ma słomkowy kolor i gorzki smak. Rozpoznanie wymaga sprawdzenia barwy zarodników, kolorów blaszek i obecności ostrego smaku. Nie istnieje śmiertelnie trujący sobowtór, ale łatwo o pomyłkę z gatunkami żółciowymi lub trującymi.

Źródło zdjęcia: Manuela Fiorini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin