Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek kruchy

Russula fragilis

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek kruchy to niewielki, delikatny gołąbek o kapeluszu średnicy zwykle 3–6 cm. Młody kapelusz jest półkulisty lub łukowaty, później staje się płaski, wklęśnięty pośrodku. Brzeg kapelusza jest cienki, w starszych owocnikach wyraźnie prążkowany i guzkowaty. Skórka jest gładka, wilgotna i lekko lepka, łatwo zdziera się od brzegu do połowy promienia kapelusza. Barwa jest bardzo zmienna: od czerwonej, różowej, purpurowej, fioletowawej po brunatnawą, oliwkową lub płowożółtą. Barwa często płowieje, tworząc plamy odbarwione do białawych lub żółtawych, zwłaszcza w centrum. Blaszki są białe lub kremowawe, dość gęste, kruche, wąsko przyrośnięte do trzonu lub prawie wolne, zwykle z widocznymi ząbkami lub drobnymi wyszczerbieniami na ostrzu. Trzon jest walcowaty, cylindryczny, biały, gładki lub lekko pomarszczony, kruchy i w środku watowaty, potem pusty. Miąższ jest biały, kruchy, o ostrym smaku, nie zmieniającym barwy. Zarodniki są białe, a odcisk zarodników biały. Charakterystyczne cechy to drobne rozmiary, ostry smak, biały trzon, białe blaszki i nieregularnie ząbkowane ostrza blaszek oraz brak wyraźnych zapachów. Nazwa łacińska fragilis oznacza „kruchy” i odnosi się do łamliwego miąższu i blaszek. Gatunek jest zmienny kolorystycznie, co utrudnia rozpoznanie bez próby smaku; w praktyce mykologicznej smak ostry jest jedną z kluczowych cech. Często występuje w odmianach barwnych, opisywanych jako formy lub warianty (np. odmiana fioletowa).

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaCzerwonyRóżowyFioletowyBrązowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–6 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglastySkraj lasu / polana

Rośnie w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, najczęściej pod brzozami, dębami, bukami, a także sosnami i świerkami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby kwaśne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, w ściółce i wśród mchów, także na skrajach lasów i przy drogach leśnych. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, zwykle od lipca do października, szczególnie po deszczach. Jest to gatunek pospolity w całej Polsce, od nizin po niższe partie gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gołąbek wiśniowoczerwony Russula betularum Russula emetica Gołąbek buczynowy

Można go pomylić z innymi drobnymi gołąbkami o czerwonym lub różowym kapeluszu, zwłaszcza z gołąbkiem wymiotnym (Russula emetica), który ma zwykle jaskrawo czerwony kapelusz i jest nieco większy, oraz z gołąbkiem łamliwym i innymi ostrymi gołąbkami z sekcji Emeticinae. Gołąbek wymiotny ma na ogół bardziej intensywnie czerwony kapelusz, grubszy trzon i jest związany głównie z lasami iglastymi na wilgotnych, kwaśnych glebach (często ze sosną). Gołąbek kruchy ma zazwyczaj mniejszy rozmiar, bardziej zmienną barwę, a blaszki z ząbkowanymi ostrzami. Do rozróżnienia pomaga cechy mikroskopowe i reakcje chemiczne. Nie należy jeść gołąbków o ostrym smaku.

Źródło zdjęcia: Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin