Ingeborg F Kolberg via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska wierzbowa

Tricholoma cingulatum

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Gąska wierzbowa ma kapelusz o średnicy zwykle 3–7 cm. U młodych owocników jest stożkowato-dzwonkowaty lub półkulisty, później rozpościera się i staje się płasko wypukły, zwykle z szerokim, tępym garbkiem pośrodku. Powierzchnia jest sucha, pokryta drobnymi, przylegającymi włókienkami lub łuseczkami, które dają charakterystyczny filcowato-włóknisty wygląd. Barwa jest szara, jasnoszara do szarobrunatnej, ciemniejsza na środku, a ku brzegowi jaśnieje. Brzeg kapelusza długo pozostaje lekko podwinięty, u starszych okazów bywa nieregularnie pofalowany lub popękany. Blaszki są białawe lub kremowe, średnio gęste, dość szerokie, wykrojone lub zatokowato przyrośnięte do trzonu. Z wiekiem mogą nabierać lekko szarawego lub żółtawego odcienia. Trzon ma 3–8 cm wysokości, jest walcowaty, pełny i sztywny, biały lub białawy, czasem z szarawym albo żółtawym odcieniem u nasady. Wyróżnia go cecha rzadka u gąsek: w górnej części trzonu znajduje się włóknisty, watowaty, biały pierścień lub strefa pierścieniowa. Bywa on cienki i nietrwały, zwłaszcza u starszych okazów, ale przynajmniej jego ślad zwykle da się zauważyć. Miąższ jest biały, jędrny i pachnie mączną. Najważniejsze cechy rozpoznawcze to szary, włókienkowaty kapelusz, pierścień na trzonie, mączny zapach oraz związek z wierzbami, a nie z sosną czy świerkiem. Epitet gatunkowy „cingulatum” pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego „opasany” i odnosi się do pierścienia na trzonie. Gatunek jest dość rzadki i mało znany, w Polsce uznawany za wrażliwy na zmiany siedlisk, zwłaszcza zarośli wierzbowych nad wodami.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzary

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–7 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu ani uszkodzeniu nie zmienia wyraźnie barwy; najwyżej z wiekiem lub przy starszych owocnikach lekko żółknie.
Zapach i smak: Zapach wyraźnie mączny, typowy dla wielu gąsek; smak łagodny, mączny, czasem z lekko gorzkawym posmakiem.
Podłoże: Gleba
Sposób odżywiania

Siedlisko

Teren podmokłySkraj lasu / polanaLas liściasty

Gąska wierzbowa tworzy mikoryzę z wierzbami (Salix), zwłaszcza krzewiastymi, i rośnie w ich zaroślach. Zwykle jest to wilgotne lub podmokłe podłoże piaszczyste albo żwirowe, np. brzegi rzek i potoków, łąki z wierzbami, torfowiska przejściowe i mokre skraje lasów liściastych. Występuje także w wyższych partiach gór, gdzie rośnie przy wierzbach. Owocniki pojawiają się zwykle od sierpnia do października, pojedynczo lub w niewielkich grupach, najczęściej po opadach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gąska ostra Gąska szarobrązowa Gąska pieprzna Dzwonkówka trująca Gąska żółknąca

Można ją pomylić z innymi szarymi gąskami, szczególnie z gąską ziemistą (Tricholoma terreum), gąską zmiennawą (T. scalpturatum) i gąską pogrążoną (T. virgatum). Te gatunki rosną jednak najczęściej pod sosnami, świerkami lub innymi drzewami, a nie przy wierzbach, i zwykle nie mają pierścienia. Gąska pogrążona ma pieprzowo piekący smak. Szare gąski mogą przypominać również szare lub szarobrunatne dzwonkówki (Entoloma), na przykład trującą dzwonkówkę jadowitą, ale one mają różowy wysyp zarodników i blaszki nabierające różowego odcienia. Odróżnia ją pierścień, mączny zapach, biały wysyp zarodników i związek z wierzbą. Ze względu na ryzyko pomyłek nie należy jej zbierać do jedzenia.

Źródło zdjęcia: Ingeborg F Kolberg via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin