Jacob William Bardal via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska pieprzna

Tricholoma virgatum

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Kapelusz ma 4–9 cm średnicy. Za młodu jest stożkowaty lub dzwonkowaty, później rozpłaszczony, ale zawsze z ostrym, wyraźnie wystającym garbem pośrodku. Powierzchnia jest sucha, jedwabiście błyszcząca, popielatoszara do szarobrązowej, z ciemniejszymi, promieniście ułożonymi włókienkami, które nadają jej prążkowany wygląd. Brzeg kapelusza bywa podwinięty, u starszych okazów często pęka i faluje. Z wiekiem kapelusz może się strzępić wzdłuż włókienek. Blaszki są dość rzadkie, szeroko przyrośnięte i zatokowo wykrojone przy trzonie. Są białawe lub jasnoszare, a u starych owocników szarzeją i mogą mieć szarawe plamki. Trzon ma 5–10 cm wysokości, jest walcowaty, często lekko zgrubiały u dołu, biały lub szarawobiały, podłużnie włókienkowaty, bez pierścienia. Miąższ jest biały lub szarawy, cienki i dość kruchy. Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest ostry, piekący smak oraz ostry garb na kapeluszu. Nazwa virgatum znaczy „prążkowany, pręgowany” i odnosi się do włókienkowatego, prążkowanego kapelusza. Polska nazwa „pieprzna” nawiązuje do piekącego smaku miąższu. Gatunek należy do szarych gąsek z sekcji Virgata. Wyróżnia go kombinacja ostrego garbu, braku żółtych i oliwkowych odcieni oraz piekącego smaku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzary

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–9 cm
Wysokość trzonu: 5–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały lub szarawy i po przekrojeniu albo uszkodzeniu nie zmienia wyraźnie barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, mączny lub lekko stęchły. Smak miąższu jest początkowo łagodny, po chwili wyraźnie piekący, ostry i gorzkawy, co jest cechą charakterystyczną gatunku.
Podłoże: Gleba, Ściółka
Sposób odżywiania

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyGóry

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej pod świerkami, a także pod sosnami i jodłami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje kwaśne, ubogie, piaszczyste lub próchniczne gleby o umiarkowanej wilgotności, często wśród ściółki i mchów. Spotykany jest od nizin po obszary górskie, zwłaszcza w górach i na podgórzu. Owocniki pojawiają się zwykle od końca sierpnia do listopada, często gromadnie, zwłaszcza w wilgotne, chłodniejsze jesienie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gąska niekształtna Gąska szarobrązowa Gąska tygrysia Bedłka mydlana Gąska żółknąca

Można go pomylić z gąską ziemistą (Tricholoma terreum), która ma łagodny smak, filcowatą, miękko łuskowatą powierzchnię kapelusza i zwykle brak ostrego garbu. Podobna jest też gąska mydlana (Tricholoma saponaceum), pachnąca mydłem, a jej miąższ często lekko czerwienieje. Gąska szara (Tricholoma portentosum) ma żółtawe lub oliwkowe odcienie i łagodny smak. Gąska tygrysia (Tricholoma pardinum) jest trująca, ma grubsze, łuskowate owocniki i mączny zapach. Smak miąższu najlepiej sprawdzać tylko w ramach rozpoznania, bez połykania, bo przy mylnym oznaczeniu istnieje ryzyko pomylenia z gatunkami trującymi.

Źródło zdjęcia: Jacob William Bardal via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin