Manuela Fiorini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska szarobrązowa

Tricholoma terreum

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Kapelusz ma 4–8 cm średnicy, za młodu stożkowato-dzwonkowaty lub półkulisty, później rozpostarty z szerokim, tępym garbem pośrodku. Brzeg jest długo podwinięty, w starszych owocnikach bywa falisty i popękany. Powierzchnia jest sucha, matowa, pokryta drobnymi, przylegającymi, włókienkowatymi łuseczkami lub kosmkami, które nadają jej filcowaty wygląd. Barwa jest szara, szarobrązowa do myszatej, ciemniejsza pośrodku, a ku brzegowi jaśniejsza. Starsze okazy bywają prążkowane radialnie i pękają włóknisto. Blaszki są średnio gęste, dość szerokie, białe do jasnoszarych, z wiekiem szarzejące, często z szarawym, poszarpanym ostrzem. Są wykrojone przy trzonie (zatokowate). Trzon ma 4–8 cm wysokości i 1–2 cm grubości, jest walcowaty, pełny, białawy, bez pierścienia, gładki lub nieco włókienkowaty, czasem z lekkim żółtawym odcieniem u nasady. Miąższ jest biały, miękki, cienki, o słabym mącznym zapachu i łagodnym smaku. Zarodniki są białe, gładkie, elipsoidalne. Gatunek wyróżnia się szarym, włókienkowato-łuseczkowatym kapeluszem, białymi blaszkami bez żółtych czy zielonkawych odcieni i mączną wonią. Rośnie często grupowo, w rzędach lub kręgach, głównie pod sosnami. Nazwa terreum (łac. terreus – ziemisty) odnosi się do barwy ziemi. Gatunek jest pospolity i ma wiele ekologicznych form i odmian, co utrudnia dokładne oznaczanie w obrębie grupy gąsek szarych.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–8 cm
Wysokość trzonu: 4–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do szarawego i po przekrojeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, mączny lub lekko ziemisty, niewyraźny; smak łagodny, mączny, bez goryczy i ostrości.
Podłoże: Gleba, Ściółka

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej pod sosną zwyczajną, rzadziej pod świerkiem, na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach. Często występuje na obrzeżach lasów, w młodnikach, przy drogach leśnych i w parkach z nasadzeniami iglastymi. Owocniki pojawiają się grupowo od sierpnia do listopada, szczególnie obficie jesienią po deszczach. Występuje od nizin po niższe partie gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gąska ostra Gąska tygrysia Bedłka mydlana Gąska pieprzna Gąska żółknąca

Można go pomylić z trującą gąską tygrysią (Tricholoma pardinum), która jest większa, masywniejsza, ma grubsze łuski i rośnie głównie w lasach liściastych i mieszanych na glebach wapiennych, zwykle w górach. Podobna jest też gąska mydlana (Tricholoma saponaceum), o mydlanym zapachu i często zmieniającym się miąższu, oraz gąska ostra (Tricholoma virgatum), o ostrym, gorzkawym smaku i wyraźnie stożkowatym kapeluszu z szpiczastym garbem. Gąska szarobrązowa ma delikatniejszy pokrój, mączny zapach i łagodny smak. Zawsze unikać zbioru okazów, których oznaczenie budzi wątpliwości.

Źródło zdjęcia: Manuela Fiorini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin