Jostein Elvestrand via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska ostra

Tricholoma sciodes

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Gąska ostra (Tricholoma sciodes) to średniej wielkości lub dość duża gąska o kapeluszu 4–10 cm średnicy, za młodu stożkowato-półkulistym, później rozpostartym z szerokim, tępym garbem. Powierzchnia kapelusza jest sucha, gładka lub delikatnie promieniście włóknista, w kolorze szarobrązowym, brunatnoszarym do ciemnobrązowego, zwykle ciemniejsza w środku. Brzeg kapelusza długo pozostaje podwinięty, u starszych okazów bywa falisty i pękający. Barwa jest dość zmienna, często z fioletowawym lub oliwkowym odcieniem. Blaszki są białawe do kremowych, dość szeroko rozstawione, zatokowato wycięte przy trzonie, z wiekiem mogą szarzeć, a na ostrzach często ciemnieć lub przybierać szarawy odcień. Trzon jest walcowaty, nieraz nieco zgrubiały lub zwężony u podstawy, biały do białawo-szarawego, włóknisty, pełny, bez pierścienia. Miąższ jest biały, zwarty, o zapachu mączno-owocowym i smaku wyraźnie ostrym, piekącym, który pojawia się po chwili. Zarodniki są białe, gładkie, elipsoidalne. Cechą odróżniającą od innych szarych gąsek jest połączenie ciemnych, szarobrązowych kapeluszy, wyraźnie ostrego smaku i związku z bukiem, zwykle na glebach zasobnych w wapń. Nazwa gatunkowa sciodes jest nawiązaniem do cienistego, ciemnego, szarawego zabarwienia owocników. Jest to gatunek mikoryzowy, zwykle pospolity w bukowych lasach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu nie zmienia barwy, ewentualnie w starszych owocnikach lekko szarzeje lub żółknie przy uszkodzeniach blaszek.
Zapach i smak: Zapach mączny, owocnikowy, łagodny; smak miąższu początkowo łagodny, po chwili wyraźnie piekący i gorzkawy (nie zaleca się kosztowania).
Podłoże

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyGleba wapienna

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, głównie pod bukami, na glebach żyznych, często wapiennych, w miejscach umiarkowanie wilgotnych. Owocniki pojawiają się od końca lata do późnej jesieni, najczęściej od września do października, pojedynczo lub w większych grupach. Występuje od niżu po niższe partie gór, zwłaszcza w buczynach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gąska szarobrązowa Gąska tygrysia Bedłka mydlana Gąska pieprzna

Można go pomylić z gąską szarawą (Tricholoma terreum) i gąską zmienną (Tricholoma virgatum). Gąska ziemista ma delikatniejszy, łagodny smak, rośnie pod sosnami i nie ma ostrego, piekącego posmaku. Gąska zmienna (T. virgatum) ma stożkowaty kapelusz z wyraźnym sterczącym garbem, srebrzystoszary połysk i bardzo piekący smak, rośnie w lasach iglastych. Z gąskami trującymi, jak gąska tygrysia (Tricholoma pardinum), można pomylić ze względu na szary kolor – ta jest jednak większa, z łuskowatym kapeluszem. Gąska mydlana (Tricholoma saponaceum) ma zapach mydlany.

Źródło zdjęcia: Jostein Elvestrand via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin