jstsnook via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Gorzkoborowik korzeniasty

Caloboletus radicans

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–wrz
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Boletaceae (borowikowate) › Caloboletus

Kapelusz dorasta zwykle do 6–15 cm średnicy, u młodych owocników jest półkulisty, później poduszkowaty i szeroko wypukły. Powierzchnia jest sucha, matowa, delikatnie filcowata lub gładka, barwy bladej: białawej, kremowej, szarawej lub oliwkowoszarej, czasem z odcieniem brązowawym. Pod wpływem ucisku kapelusz ścieśnia się i ciemnieje lub niebieszczeje. Rurki są cytrynowożółte do żółtozielonawych, krótkie, o drobnych, kanciastych porach, które po uciśnięciu szybko zmieniają barwę na niebieską. Trzon jest masywny, najpierw bulwiasty, potem maczugowaty lub walcowaty, 5–12 cm wysokości, w kolorze żółtym, najintensywniej w górnej części. Powierzchnię pokrywa delikatna, mało wyraźna siateczka lub jest prawie gładki (zwłaszcza u starszych okazów), a u dołu trzon bywa czerwonawy do brązowawego. Charakterystyczną cechą, od której pochodzi nazwa, jest zaostrzająca się, często wyraźnie korzeniasta podstawa trzonu, wnikająca w glebę. Miąższ jest jędrny, bladożółty, na przekroju niebieszczeje, a smak jest bardzo gorzki. Gatunek wyróżnia się jasnym, białawo-szarawym kapeluszem w połączeniu z żółtymi rurkami i żółtym trzonem oraz niebieszczeniem miąższu i gorzkim smakiem. Występuje w cieplejszych rejonach kraju i preferuje podłoża bogate w wapń. Nazwa „radicans” (łac. zakorzeniający się) odnosi się do korzeniasto wydłużonej podstawy trzonu. Dawniej zaliczany do rodzaju Boletus (Boletus radicans, B. albidus), obecnie do rodzaju Caloboletus.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaKremowySzary

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Średnica kapelusza: 6–15 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest bladożółtawy do białawego i po przekrojeniu niebieszczeje, najintensywniej w górnej części trzonu i nad rurkami, dość szybko, po czym zabarwienie stopniowo blednie.
Zapach i smak: Zapach słaby, łagodny, grzybowy, bez wyraźnej woni; smak miąższu bardzo gorzki, co jest cechą charakterystyczną gatunku (nie należy go jednak kosztować w celu oznaczenia).
Podłoże: Gleba

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, na ich skrajach, w parkach i na zadrzewieniach, w mikoryzie głównie z bukiem, dębem i lipą. Preferuje gleby ciepłe, przepuszczalne, zasobne w wapń, często gliniaste lub wapienne, na niżu i w niższych partiach gór. Owocniki pojawiają się od czerwca do września, zwłaszcza w ciepłe, wilgotne lata, po obfitych opadach. W Polsce jest gatunkiem rzadziej spotykanym, częstszym na południu kraju.

⚠ Uwaga na pomyłki

Borowik żółtopory Borowik szatański borowik blednący Borowik szlachetny borowik usiatkowany

Można go pomylić z innymi jasnymi borowikami, zwłaszcza z borowikiem szlachetnym (Boletus edulis) i borowikiem ceglastoporym, a także z szatanem (Rubroboletus satanas) i gorzkoborowikiem żółtawym (Caloboletus calopus). Od borowika szlachetnego odróżnia go żółty kolor rurek już u młodych okazów, brak białej siateczki na trzonie, niebieszczenie miąższu i bardzo gorzki smak. Szatan ma czerwone pory, czerwonawy trzon z czerwoną siateczką, a gorzkoborowik żółtawy (Caloboletus calopus) ma wyraźną siateczkę na trzonie i brązowawy kapelusz. Różni się też od Caloboletus calopus żółtym, a nie czerwonym trzonem u podstawy oraz jaśniejszym kapeluszem.

Źródło zdjęcia: jstsnook via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin