Filip Żuchowski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gęśnica Wiosenna

Calocybe gambosa

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: kwi–cze
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Lyophyllaceae › Calocybe

Kapelusz osiąga zwykle 4–12 cm średnicy. U młodych okazów jest półkulisty z silnie podwiniętym brzegiem, później poduszkowaty, w końcu wypukły do rozpostartego, często nieregularnie falisty i spękany. Powierzchnia jest gładka, sucha, matowa lub lekko jedwabista, u młodych owocników biała, potem kremowa, żółtawa lub bladoochrowa, czasem z lekko szarawym odcieniem. Miąższ jest gruby, zwarty, jędrny i biały. Blaszki są bardzo gęste, wąskie, białe do kremowych, zatokowato wykrojone lub wąsko przyrośnięte do trzonu, z licznymi blaszeczkami. Zarodniki są białe, gładkie, elipsoidalne. Trzon jest krótki, krępy, pełny, walcowaty lub lekko zgrubiały, często dołem zwężony, biały lub kremowy, gładki albo delikatnie włóknisty, bez pierścienia i bez pochwy. Najbardziej charakterystyczne są: wczesny sezon owocnikowania (wiosna), mączny zapach, biała zarodnikowa barwa oraz występowanie często w szeregach, łukach lub tzw. kręgach czarownic na trawiastych miejscach. Nazwa rodzajowa Calocybe pochodzi z greki i oznacza „piękna głowa”, a epitet gambosa z łaciny odnosi się do zgrubiałego, „spuchniętego” kształtu trzonu. W Polsce nazywana też „świętojańską” lub „kwietnikiem” w odniesieniu do wiosennej pory pojawiania się; w Europie jest tradycyjnie jednym z symboli wiosennego grzybobrania, znanym jako St George's mushroom, bo owocniki pojawiają się około dnia św. Jerzego (23 kwietnia).

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–12 cm
Wysokość trzonu: 2–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach intensywnie mączny, wyraźnie przypominający świeżą mąkę lub ogórek, silny nawet u młodych owocników; smak łagodny, mączny.
Podłoże: Gleba, Ściółka

Siedlisko

Łąka/pastwiskoSkraj lasu / polanaParki/ogrodyLas liściastyGleba wapienna

⚠ Uwaga na pomyłki

Inocybe patouillardii Amanita verna Clitocybe rivulosa Clitocybe dealbata Dzwonkówka trująca

Można ją pomylić z trującymi włóknniakami, zwłaszcza włóknniakiem rozpękłym (Inocybe patouillardii), który również pojawia się wiosną, ale ma brązowawy zarodnikowy odcień, blaszki brunatniejące, czerwieniejący miąższ i słaby, owocowy zapach. Gąskę majową różni od niego biały wysyp zarodników i silny zapach mączny. Możliwa jest także pomyłka z dwoma gatunkami lejkówek z grupy Clitocybe rivulosa i C. dealbata, które zawierają muskarynę; rosną one na trawie, mają jednak cieńsze, mniej mięsiste owocniki, a zapach mączny jest u nich słabszy. Może być mylona z młodymi pieczarkami lub z gąską Entoloma sinuatum (dzwonkówka), a także z muchomorem wiosennym (Amanita verna), który jednak ma pierścień i pochwę oraz nie ma mącznego zapachu.

Źródło zdjęcia: Filip Żuchowski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.