IDClaire via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Czernidłak podwórzowy

Coprinellus domesticus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Psathyrellaceae (kruchaweczkowate) › Coprinellus

Czernidłak podwórzowy (Coprinellus domesticus) to niewielki, delikatny grzyb o kapeluszu młodo jajowatym lub elipsoidalnym, później dzwonkowatym i stożkowato rozpostartym, o średnicy zwykle 1–4 cm. Powierzchnia kapelusza jest bruzdowana promieniście, w centrum gładka lub lekko pomarszczona, barwy kremowej, płowej, ochrowobrązowej do rdzawobrązowej, najciemniejsza na szczycie. Cała powierzchnia, zwłaszcza w młodych owocnikach, pokryta jest drobnymi, kłaczkowatymi lub ziarnistymi resztkami osłony w kolorze białawym do kremowo-płowego, które z wiekiem wycierają się lub zmywają. Blaszki są dość gęste, początkowo białawe, potem szarobrązowe i czarniejące; u starszych okazów ulegają częściowej autolizie (rozpływaniu się), choć mniej wyraźnie niż u czernidłaka kołpakowatego. Trzon jest cienki, walcowaty, białawy, pusty w środku, kruchy, o długości zwykle 2–7 cm, często z pobielałą, watowatą lub kłaczkowatą okrywą. Charakterystyczną cechą gatunku jest obecność u podstawy trzonu i na podłożu watowatej, rdzawo-płowej grzybni, tworzącej charakterystyczny filcowaty kożuszek (tzw. ozdobnik), złożony z grzybni z ozdobnymi, brązowymi, grubościennymi strzępkami; ten element bardzo pomaga w rozpoznaniu. Wysyp zarodników jest czarny, zarodniki elipsoidalne, gładkie, z centralnym porem rostkowym. Miąższ jest cienki, białawy i bardzo kruchy. Od bardzo podobnego czernidłaka kołpakowatego (Coprinellus micaceus) odróżnia go brak błyszczących, mikowatych ziarenek na kapeluszu (zamiast nich są raczej kłaczki i watowate resztki osłony) oraz obecność charakterystycznego rdzawego filcu grzybniowego u podstawy. Nazwa gatunkowa 'domesticus' (łac. domowy) odnosi się do częstego występowania przy domach, w ogrodach i innych siedliskach związanych z człowiekiem, a nazwa polska 'podwórzowy' nawiązuje do tego samego.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Czarny
Średnica kapelusza: 1–4 cm
Wysokość trzonu: 2–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cienki i delikatny, po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieswoisty, grzybowy lub lekko stęchły; smak łagodny i niecharakterystyczny, bez znaczenia diagnostycznego.
Podłoże

Siedlisko

Parki/ogrodyMartwe drewno/pniakiLas liściasty

Występuje na martwym drewnie liściastym – pniakach, konarach, zakopanych korzeniach i resztkach drewna, także na zbutwiałych kłodach i wiórach. Często spotykany w parkach, ogrodach, sadach, na skwerach i przy zabudowaniach, rzadziej w lasach liściastych. Owocniki pojawiają się od późnej wiosny do jesieni (maj–listopad), zwykle licznie i w kępach po obfitych opadach. Preferuje miejsca wilgotne i zacienione, głównie na nizinach i pogórzu.

⚠ Uwaga na pomyłki

Czernidłak gromadny Coprinellus truncorum Czernidłak Błyszczący Coprinellus xanthothrix

Najłatwiej pomylić z czernidłakiem kołpakowatym (Coprinellus micaceus), który ma na kapeluszu błyszczące, mikowate ziarenka i nie wytwarza rdzawego filcu grzybniowego u podstawy trzonu. Podobny jest także czernidłak kępkowy Coprinellus disseminatus, który jest drobniejszy i rośnie w ogromnych skupiskach, oraz czernidłak pstry (Coprinopsis picacea) i inne czernidłaki z resztkami osłony. Rozróżnienie wymaga zwykle analizy cech mikroskopowych.

Źródło zdjęcia: IDClaire via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin