stottparsons via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Czernidłak Błyszczący

Coprinellus micaceus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: kwi–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Psathyrellaceae (kruchaweczkowate) › Coprinellus

Czernidłak błyszczący tworzy owocniki w dużych, gęstych kępach. Kapelusz u młodych okazów jest jajowaty lub elipsoidalny, potem dzwonkowaty, a na starość rozpościera się, ale zwykle pozostaje stożkowato-dzwonkowaty. Osiąga 1–4 cm średnicy. Jest miodowobrązowy, żółtobrązowy lub rdzawopomarańczowy, w środku ciemniejszy, a ku brzegowi jaśniejszy. Powierzchnia jest wyraźnie prążkowana lub żeberkowana, brzeg bywa popękany. Cechą charakterystyczną są drobne, błyszczące, mikowate ziarenka osłony (welum), które u młodych owocników pokrywają kapelusz jak lśniący pyłek. Z czasem są zmywane przez deszcz, więc starsze okazy bywają gładkie. Hymenofor tworzą gęste blaszki, przyrośnięte do trzonu. Początkowo są białawe, potem brązowieją, a w końcu czernieją od dojrzewających zarodników. Zarodniki są ciemne, niemal czarne, a blaszki rozpuszczają się w czarną ciecz, choć mniej intensywnie niż u czernidłaka kołpakowatego. Trzon ma 2–8 cm wysokości, jest cienki, walcowaty, pusty w środku, biały lub kremowy, delikatnie jedwabisty, owłosiony lub oprószony, kruchy. Nie ma pierścienia ani pochwy. Miąższ jest cienki, białawy i delikatny. Od podobnych czernidłaków odróżniają go kępkowy wzrost na drewnie lub w jego pobliżu, miodowo-rudawy kolor, prążkowany kapelusz i błyszczące ziarenka osłony widoczne pod lupą. Łacińska nazwa micaceus oznacza „błyszczący jak mika”, od połyskujących cząstek osłony. Gatunek jest jednym z najpospolitszych czernidłaków w Polsce i często rośnie w miastach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Czarny
Średnica kapelusza: 1–4 cm
Wysokość trzonu: 2–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cienki i kruchy, nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu; blaszki z czasem czernieją i rozpływają się (autolizują), ale nie jest to reakcja na uszkodzenie.
Zapach i smak

Siedlisko

Parki/ogrodyLas liściastySkraj lasu / polanaMartwe drewno/pniaki

Rośnie kępkowo na martwym drewnie liściastych, pniakach, korzeniach zagrzebanych w ziemi, a także na zdrewniałych resztkach w parkach, ogrodach, przy drogach i na skrajach lasów. Często pojawia się w miastach, na przykład u podstawy starych drzew i przy pniach. Preferuje miejsca wilgotne i półcieniste, głównie na niżu i w niższych partiach gór. Owocniki pojawiają się od wiosny do późnej jesieni, najobficiej po deszczach, a w łagodne zimy mogą występować jeszcze dłużej.

⚠ Uwaga na pomyłki

Czernidłak pospolity Czernidłak srokaty Czernidłak gromadny Coprinellus truncorum Czernidłak podwórzowy

Można go pomylić z innymi czernidłakami, zwłaszcza z czernidłakiem domowym (Coprinellus domesticus), który ma watowate, rudawe strzępki u podstawy i rośnie na drewnie, oraz z czernidłakiem kołpakowatym (Coprinopsis atramentaria), który jest większy, szarawy i rośnie bez błyszczących ziarenek. Do rozróżnienia pomocne są barwa kapelusza, błyszczące ziarenka osłony i rozmiary. Czernidłak kołpakowaty może wywoływać objawy po spożyciu z alkoholem, dlatego nie należy zbierać czernidłaków bez pewnej identyfikacji.

Źródło zdjęcia: stottparsons via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin