Julia Pawłowska via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Łysostopek twardzioszkowaty

Gymnopus erythropus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Omphalotaceae (kielichowcowate) › Gymnopus (łysostopek)

Łysostopek twardzioszkowaty to niewielki grzyb o kapeluszu średnicy zwykle 1–4 cm, za młodu półkulistym lub łukowatym, później rozpostartym, z niskim, tępym garbkiem lub płasko wklęśniętym. Brzeg długo pozostaje lekko podwinięty, a z wiekiem bywa pofalowany. Powierzchnia kapelusza jest naga, matowa lub lekko tłusta, higrofaniczna: w stanie wilgotnym czerwonawobrązowa, brązowoczerwona lub ciemnobrązowa, po wyschnięciu blednie do barw płowych, różowobrązowych lub ochrowych, często od środka. Kapelusz bywa delikatnie prążkowany przy brzegu. Hymenofor tworzą blaszki dość gęste, cienkie, przyrośnięte lub zatokowato wycięte przy trzonie (czasem z ząbkiem), białawe, kremowe lub jasnoróżowawe, u starszych okazów z różowawobrązowymi plamkami. Zarodniki są białe. Trzon jest cienki, smukły, cylindryczny, 3–8 cm wysokości i 2–4 mm grubości, twardy, chrząstkowaty i elastyczny, pusty w środku. Charakterystyczne jest jego ubarwienie: u góry jaśniejszy, ku dołowi czerwonawobrązowy do ciemnoczerwonobrązowego, a w dolnej części bywa wyraźnie czerwony lub purpurowo-brązowy (stąd nazwa erythropus – „czerwononogi”). Podstawa trzonu jest często omszona drobnym białawym lub brunatnym kutnerem. Miąższ jest cienki, elastyczny, jasny lub brązowawy. Gatunek odróżnia się od pokrewnych łysostopków (np. Gymnopus dryophilus, G. confluens) przede wszystkim czerwonobrązowym trzonem o wyraźnie ciemniejszej dolnej części oraz ciemniejszym kapeluszem. Nazwa rodzajowa Gymnopus znaczy „nagostopy”, zaś epitet gatunkowy pochodzi od greckich słów erythros (czerwony) i pous (stopa). Wcześniej gatunek bywał opisywany pod nazwami Collybia erythropus lub Marasmius erythropus. Jest to saprotrof drobnych resztek roślinnych w ściółce, często występujący pojedynczo lub w małych grupkach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowyRóżowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 1–4 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieokreślony, grzybowy, bez wyraźnych nut; smak łagodny lub nieco gorzkawy, nie jest istotną cechą rozpoznawczą.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyLas liściasty

Rośnie w lasach iglastych, mieszanych i liściastych, na ściółce, opadłych gałązkach, szyszkach i próchniejących resztkach drewna oraz igliwiu, często wśród mchów. Preferuje wilgotne, zacienione miejsca na glebach kwaśnych do obojętnych, na niżu i w niższych partiach gór. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada, najobficiej po deszczach latem i wczesną jesienią.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gymnopus confluens Łysostopek bursztynowy Łysostopek pospolity Łysostopek wodnisty

Można go pomylić z innymi drobnymi łysostopkami i twardzioszkami, np. z łysostopkiem łąkowym (Gymnopus dryophilus), który ma jaśniejszy, żółtobrązowy kapelusz i trzon o podobnej barwie, bez wyraźnie czerwonobrązowej dolnej części. Podobny jest też łysostopek rdzawy (Gymnopus ocior) i G. aquosus, odróżniane m.in. barwą trzonu, ciemniejszymi plamkami i siedliskiem. Od Gymnopus confluens różni się brakiem krótkich, filcowatych włosków na całej długości trzonu i pojedynczym lub luźnym wzrostem.

Źródło zdjęcia: Julia Pawłowska via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin