Morten Pettersen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Łysostopek bursztynowy

Gymnopus ocior

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Omphalotaceae (kielichowcowate) › Gymnopus (łysostopek)

Łysostopek bursztynowy (Gymnopus ocior) to niewielki grzyb o pokroju typowym dla wielu łysostopków i zwieniek: ma cienki, smukły trzon i płaski kapelusz. Kapelusz ma zwykle 1,5–4 cm średnicy. Za młodu jest półkulisty lub dzwonkowaty, potem wypukły i rozpostarty, często z niewielkim, szerokim garbkiem. Brzeg bywa długo lekko podwinięty. Powierzchnia jest gładka, naga i higrofaniczna. Przy wilgotnej pogodzie ma barwę ciemnorudobrązową, bursztynowo-brązową lub czerwonobrązową. W czasie wysychania jaśnieje od środka do odcieni płowych, ochrowych i kremowych, przez co kapelusz bywa plamisty lub strefowany. Blaszki są dość gęste, cienkie, białawe lub kremowe, wąsko przyrośnięte do trzonu lub prawie wolne (wycięte). Z wiekiem mogą ciemnieć lub zyskiwać lekko różowawy odcień. Zarodniki są białe. Trzon jest cienki, walcowaty, sprężysty, często nieco spłaszczony i bruzdowany. Ma barwę od pomarańczowobrązowej do czerwonawobrązowej, zwykle ciemniejszą ku podstawie. U nasady występuje białawy filcowaty kutner (grzybnia). Miąższ jest cienki, elastyczny i nie zmienia barwy. Gatunek należy do grupy trudnej do oznaczenia, w której pokrewne łysostopki (zwłaszcza G. dryophilus) są do siebie bardzo podobne. Cechami pomocniczymi są ciemniejsze, bursztynowe i rudobrązowe barwy kapelusza i trzonu oraz drobniejsze owocniki. Pewne oznaczenie wymaga często cech mikroskopowych i porównania z innymi gatunkami z sekcji Vestipedes i Levipedes. Nazwa ocior pochodzi z łaciny i oznacza „szybszy”, „prędszy”. Epitet nadał Persoon w XIX wieku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 1.5–4 cm
Wysokość trzonu: 2–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu.
Podłoże: Ściółka
Sposób odżywiania

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyParki/ogrody

Rośnie na ściółce w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w buczynach i grądach, a także w parkach. Występuje pojedynczo lub w małych grupach na próchniczej glebie, wśród opadłych liści i drobnych resztek roślinnych. Preferuje miejsca wilgotne i zacienione. Owocniki pojawiają się od lata do późnej jesieni, zwykle po opadach. W Polsce jest gatunkiem rzadko notowanym, prawdopodobnie często przeoczanym lub mylonym z podobnymi łysostopkami.

⚠ Uwaga na pomyłki

Łysostopek twardzioszkowaty łysostopek wrzecionowatotrzonowy Łysostopek pospolity Łysostopek wodnisty Twardzioszek obrożowy

Można go pomylić z innymi łysostopkami o brązowych kapeluszach i białych blaszkach. Gymnopus dryophilus jest zwykle większy, jaśniejszy (płowy lub kremowy) i ma gładki, jasny trzon. Gymnopus erythropus ma wyraźnie czerwonobrązowy, błyszczący trzon i wyraźniej ciemniejszy kapelusz. Gymnopus aquosus jest zazwyczaj bardziej wodnisty i jaśniejszy. Dla bezpieczeństwa nie należy zbierać go do spożycia, bo drobne grzybki z tej grupy łatwo pomylić z innymi gatunkami, w tym z niejadalnymi i podejrzanymi zwieniekami i twardzioszkami.

Źródło zdjęcia: Morten Pettersen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin