Nathan Cobbett via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Łysostopek pospolity

Gymnopus dryophilus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Omphalotaceae (kielichowcowate) › Gymnopus (łysostopek)

Łysostopek pospolity to średniej wielkości grzyb kapeluszowy o kapeluszu 2–6 cm średnicy, młodo wypukłym, później rozpostartym, często z falistym, nieregularnie powyginanym brzegiem. Powierzchnia jest gładka, naga, higrofaniczna: w stanie wilgotnym ma barwę od żółtobrązowej, miodowej do ochrowobrązowej, a po przeschnięciu blaknie do kremowej lub żółtawobiałej, zwykle od środka. Blaszki są bardzo gęste, wąskie, białawe do kremowych, przyrośnięte do zatokowato wykrojonych lub prawie wolne, nie żółkną i nie brunatnieją. Wysyp zarodników jest biały. Trzon ma 3–8 cm wysokości i 2–5 mm grubości, jest cylindryczny, gładki lub podłużnie prążkowany, pusty w środku, w górze jasny, ku dołowi żółtawy do ochrowobrązowego, u nasady często lekko zgrubiały, ale bez bulwki, z białawą grzybnią. Jest elastyczny, chrząstkowaty, bez pierścienia. Miąższ jest cienki, białawy. Łysostopek pospolity często rośnie licznie, w grupach lub kępkach, a owocniki pojawiają się od wiosny do późnej jesieni, co odróżnia go od wielu innych grzybów. Do cech wyróżniających należą: gładki, nie owłosiony trzon, bardzo gęste białe blaszki, jasny higrofaniczny kapelusz oraz brak ostrego zapachu zgniłej kapusty czy czosnku. Nazwa rodzajowa Gymnopus pochodzi od greckich słów oznaczających „nagą stopę”, a epitet dryophilus znaczy „miłujący dąb/las” (drys – drzewo, dąb). Gatunek zawiera substancje, które u wielu osób mogą powodować dolegliwości żołądkowe.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowyPomarańczowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 2–6 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ cienki, białawy do kremowego, po przekrojeniu ani uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieokreślony, grzybowy, czasem lekko kwaskowaty lub nieprzyjemny; smak łagodny do lekko gorzkawego, bez kosztowania nie jest istotną cechą rozpoznawczą.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglastySkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Łysostopek bursztynowy Łysostopek twardzioszkowaty łysostopek wrzecionowatotrzonowy Monetnica plamista Łysostopek wodnisty

Można go pomylić z łysostopkiem maślanym (Gymnopus butyracea), który ma kapelusz o tłustej, maślanej powierzchni, wyraźnie ciemniejszy, kasztanowobrązowy, oraz trzon zgrubiały u nasady. Podobny jest też łysostopek płowy (Gymnopus ocior) o ciemniejszym, czerwonawobrązowym trzonie, a także Gymnopus fusipes (łysostopek wrzecionowatotrzonowy) o wrzecionowatym, skręconym trzonie. Pospolite są też Rhodocollybia maculata (z rdzawymi plamami) i niektóre Collybia. Z gatunków o nieprzyjemnym zapachu należy odróżniać Gymnopus (Mycetinis) alliaceus i Gymnopus (Connopus) acervatus oraz Gymnopus erythropus (z czerwonawym trzonem). Kluczowe są: gładki jasny trzon, brak silnego zapachu i bardzo gęste blaszki.

Źródło zdjęcia: Nathan Cobbett via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin