victor laborde via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mleczaj złocisty

Lactarius chrysorrheus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactarius (mleczaj)

Mleczaj złocisty to średniej wielkości mleczaj o kapeluszu 4–8 cm średnicy, początkowo wypukłym, później płaskim i często lekko wklęsłym pośrodku, z podwiniętym, potem prostym brzegiem. Powierzchnia kapelusza jest sucha lub lekko wilgotna, matowa, delikatnie omszona do prawie gładkiej, barwy pomarańczowo-łososiowej, rudawo-cielistej do ceglastopomarańczowej. Charakterystyczne są wyraźne, ciemniejsze, koncentryczne strefy (pasy), szczególnie widoczne w pobliżu brzegu, na tle jaśniejszej, kremowo-różowawej powierzchni. Blaszki są gęste, dość wąskie, przyrośnięte lub lekko zbiegające po trzonie, kremowe do jasnopomarańczowo-różowawych, z wiekiem plamiące się żółtawo lub rdzawo. Trzon ma 3–7 cm wysokości, walcowaty, pełny, później watowaty lub pusty w środku, gładki, kremowo-różowawy lub jasnopomarańczowy, bez dołków. Miąższ jest biały do kremowego, kruchy. Najbardziej charakterystyczną cechą gatunku jest obfite białe mleczko, które na powietrzu po kilku minutach żółknie, a następnie przybiera barwę siarkowożółtą. Na tej cesze oparta jest nazwa gatunkowa (gr. chrysos – złoto, rheo – płynąć), czyli „złotopłynący”. Gatunek jest związany z ciepłolubnymi lasami dębowymi i bywa uznawany za wskaźnik żyznych, ciepłych stanowisk. Od podobnych mleczajów odróżnia go żółknące mleczko, pomarańczowo-łososiowe barwy i pasy na kapeluszu oraz silnie piekący smak.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyBrązowyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 4–8 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Biały miąższ i białe mleczko po kilku minutach od uszkodzenia żółkną, co jest cechą charakterystyczną gatunku; miąższ w trzonie i blaszki również stopniowo żółkną w miejscach uszkodzeń.
Zapach i smak

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, głównie pod dębami (grąd, ciepłe dąbrowy), tworząc z nimi mikoryzę. Preferuje gleby żyzne, często ciepłe, o odczynie obojętnym do lekko zasadowego, na niżu i w pogórzu. Owocniki pojawiają się od końca lata do jesieni, zwykle w sierpniu–październiku, szczególnie po ciepłych, wilgotnych okresach. W Polsce jest gatunkiem rzadziej spotykanym, częstszym w cieplejszych regionach kraju.

⚠ Uwaga na pomyłki

Lactarius torminosus Mleczaj rudy mleczaj pręgowany Mleczaj pomarańczowy Mleczaj kamforowy

Można go pomylić z mleczajem rudym (Lactarius rufus) i mleczajem kamforowym (Lactarius camphoratus), jednak te gatunki nie mają mleczka żółknącego na powietrzu. Podobny jest też mleczaj pomarańczowy (Lactarius aurantiacus) oraz mleczaj wełnianka (Lactarius torminosus), lecz wełnianka ma biały, niezmieniający koloru sok i włochaty brzeg kapelusza. Najlepszą cechą rozpoznawczą jest szybkie żółknięcie białego mleczka i miąższu oraz związek z dębem.

Źródło zdjęcia: victor laborde via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin