Ray Jackson via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mleczaj rudy

Lactarius rufus

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactarius (mleczaj)

Kapelusz mleczaja rudego ma zwykle 3–10 cm średnicy. Za młodu jest wypukły, później płasko rozpostarty, z charakterystycznym małym, tępym garbkiem pośrodku, a w starszym wieku bywa lekko wklęsły z pozostałością garbka. Brzeg jest długo podwinięty. Powierzchnia jest sucha, matowa, delikatnie aksamitna lub jedwabiście włókienkowata, nieprzyklejona i bez wyraźnych stref. Barwa jest jednolicie ruda, rdzawobrązowa do kasztanowatej lub czerwonobrunatnej, z wiekiem trochę płowieje. Blaszki są gęste, cienkie, dobrze zbiegające po trzonie, początkowo kremowe lub jasnobeżowe, potem różowawo-ochrowe do rdzawokremowych, często z rudawymi plamami po uszkodzeniu. Trzon ma 4–10 cm wysokości, jest walcowaty, pełny, potem watowato-pusty w środku, suchy i matowy, w barwie zbliżonej do kapelusza lub nieco jaśniejszy, przy nasadzie z białawym kutnerem. Miąższ jest kruchy, białawy do rudawo-kremowego, w trzonie włóknisty. Wydziela obfite, białe, niezmienne mleczko, bardzo piekące w smaku. Do cech wyróżniających należą: jednolita ruda barwa, garbek na kapeluszu, suchy aksamitny kapelusz, niezmieniające się białe mleczko o piekącym smaku oraz związek z borami sosnowymi i świerkowymi na glebach kwaśnych. Łacińska nazwa rufus znaczy po prostu „rudy”, a rodzajowa lactarius pochodzi od łac. lac – mleko. Gatunek jest pospolity i bardzo licznie owocnikuje, często tworząc duże grupy. W Polsce i krajach północnych bywa stosowany po specjalnej obróbce, ale w stanie surowym jest nieprzyjemnie ostry.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowyCzerwony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Kremowy
Średnica kapelusza: 3–10 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu nie zmienia barwy, pozostaje białawy lub kremowo-różowawy, a białe mleczko nie zmienia koloru na powietrzu.
Zapach i smak: Zapach słaby, owocowy lub lekko korzenny, niezbyt wyraźny; smak mleczka początkowo łagodny, po kilku sekundach bardzo piekący i ostry, utrzymujący się długo.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyTeren podmokły

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, najczęściej w borach sosnowych oraz w świerczynach, także w młodnikach i na skrajach lasów. Tworzy mikoryzę głównie z sosną, świerkiem i brzozą. Preferuje gleby kwaśne, piaszczyste, ubogie, często wśród mchów, torfowców i w runie jagodowym, także na terenach wilgotnych i brzegach torfowisk. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada, najobficiej od sierpnia do października po deszczach, w niżu i w niższych partiach gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

mleczaj wątrobowy Lactarius torminosus Lactarius deliciosus Mleczaj bukowy Mleczaj siarkowy Mleczaj kamforowy

Można go pomylić z innymi rudymi mleczajami. Mleczaj kamforowy (Lactarius camphoratus) jest mniejszy, ma wyraźny zapach kamfory/lubczyku (przy suszeniu), mleczko łagodne i brak wyraźnego garbka. Mleczaj chrząstkowaty (Lactarius rubrocinctus/ L. hepaticus) ma mleczko żółknące. Mleczaj wełnianka (Lactarius torminosus) ma owłosiony, strefowany kapelusz z brodatym brzegiem i różowawe odcienie. Mleczaj sosnowy (Lactarius deliciosus) ma pomarańczowe mleczko. Mleczaj lisi (Lactarius subdulcis) jest łagodny w smaku. Ważne jest sprawdzenie ostrego smaku mleczka (tylko jako próba bez połykania) i braku zmiany jego barwy.

Źródło zdjęcia: Ray Jackson via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin