Morten Pettersen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska biaława

Tricholoma album

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Gąska biaława to średniej wielkości grzyb kapeluszowy o kapeluszu średnicy zwykle 4–10 cm, u młodych owocników wypukłym i półkulistym, później płasko rozpostartym, z szerokim, niskim garbem. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia jest gładka, matowa lub lekko błyszcząca, w wilgotne dni nieco lepka. Barwa jest biała do kremowej, z wiekiem lub w miejscach uszkodzeń pojawiają się żółtawe, rdzawe lub brudnokremowe przebarwienia, najczęściej na środku kapelusza. Hymenofor stanowią dość gęste, białe do kremowych blaszki, zatokowato wykrojone przy trzonie, z wiekiem czasem z rdzawymi plamkami. Trzon ma 5–10 cm wysokości, jest walcowaty, pełny, białawy, u starszych okazów żółtawy lub rdzawobrązowy od podstawy, bez pierścienia i bez bulwy. Miąższ jest biały, jędrny, o charakterystycznym, przykrym zapachu. Zarodniki są białe, gładkie, elipsoidalne. Gatunek wyróżnia się białą barwą całego owocnika w połączeniu z nieprzyjemnym zapachem. Tworzy mikoryzę z drzewami liściastymi, zwłaszcza dębami i brzozami. Nazwa „album” pochodzi z łaciny i oznacza „biały”. Gąska biaława bywa mylona z innymi białymi grzybami, w tym z groźnie trującymi.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 5–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy, jedynie u starszych okazów może z wiekiem lekko żółknąć lub brązowieć.
Zapach i smak: Zapach nieprzyjemny, określany jako gazowy, zgniłkowaty lub podobny do zepsutej rzodkwi czy świecącego gazu, wyraźny zwłaszcza u starszych owocników; smak łagodny do nieprzyjemnego, z czasem gorzkawy.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, na skrajach lasów oraz w parkach, głównie pod dębami i brzozami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby próchnicze, umiarkowanie wilgotne, często na glebach kwaśnych do obojętnych. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w małych grupach od końca lata do jesieni, zwykle od sierpnia do października, najczęściej po obfitych opadach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Muchomor jadowity Amanita verna Clitocybe rivulosa Gąska śmierdząca Clitocybe candicans

Można ją pomylić z innymi białymi gąskami i grzybami o jasnych owocnikach, np. z gąską białą lub wonną, a także z gatunkami z rodzaju Clitocybe. Groźne jest ryzyko pomyłki z muchomorem wiosennym (Amanita verna) i innymi białymi muchomorami, które mają pierścień, pochwę u nasady trzonu i zwykle bielsze blaszki; gąska nie ma ani pierścienia, ani pochwy. Ważne cechy odróżniające to nieprzyjemny zapach oraz mikoryza z drzewami liściastymi.

Źródło zdjęcia: Morten Pettersen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin